Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

दानफलप्रकरणम् — उपानहदानं, तिलदानं, भूमिदानं, गोदानं, अन्नदानं च

Gifts and Their Stated Results: Footwear, Sesame, Land, Cows, and Food

भीष्मजीने कहा--बेटा! सब दानोंसे बढ़कर पृथ्वीदान बताया गया है। पृथ्वी अचल और अक्षय है। वह इस लोकमें समस्त उत्तम भोगोंको देनेवाली है ।। दोग्ध्री वासांसि रत्नानि पशून्‌ व्रीहियवांस्तथा । भूमिद: सर्वभूतेषु शाश्वतीरेधते समा:,वस्त्र, रत्न, पशु और धान-जौ आदि नाना प्रकारके अन्न--इन सबको देनेवाली पृथ्वी ही है; अतः पृथ्वीका दान करनेवाला मनुष्य सदा समस्त प्राणियोंमें सबसे अधिक अभ्युदयशील होता है

bhīṣma uvāca—dogdhrī vāsāṃsi ratnāni paśūn vrīhi-yavāṃs tathā | bhūmidaḥ sarvabhūteṣu śāśvatīr edhate samāḥ ||

ビーシュマは言った。「わが子よ、あらゆる施しの中で、土地の施与が最も勝れていると説かれる。大地は不動にして尽きることなく、この世において最上の享楽をことごとく与える。大地は乳牛のごとく、衣、宝玉、家畜、そして米や大麦などの穀物をもたらす。ゆえに土地を施す者は、あらゆる生きものの中で常に栄え、久遠にして比類なき安寧を得るのだ。」

दोग्ध्रीthe milch-giver; provider
दोग्ध्री:
Karta
TypeNoun
Rootदोग्ध्री (दुह्-धातोः स्त्रीलिङ्ग-कर्तृवाचक-प्रातिपदिकम्)
FormFeminine, Nominative, Singular
वासांसिgarments
वासांसि:
Karma
TypeNoun
Rootवासस्
FormNeuter, Accusative, Plural
रत्नानिjewels
रत्नानि:
Karma
TypeNoun
Rootरत्न
FormNeuter, Accusative, Plural
पशून्cattle/animals
पशून्:
Karma
TypeNoun
Rootपशु
FormMasculine, Accusative, Plural
व्रीहियवान्rice and barley
व्रीहियवान्:
Karma
TypeNoun
Rootव्रीहि + यव
FormMasculine, Accusative, Plural
तथाand also/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
भूमिदःthe giver of land
भूमिदः:
Karta
TypeNoun
Rootभूमिद (भूमि + द)
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वभूतेषुamong all beings
सर्वभूतेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्व + भूत
FormNeuter, Locative, Plural
शाश्वतीःeverlasting (prosperities)
शाश्वतीः:
Karma
TypeAdjective
Rootशाश्वती (शाश्वत)
FormFeminine, Accusative, Plural
एधतेprospers/thrives
एधते:
TypeVerb
Rootएध् (वृद्धौ)
FormPresent, 3rd, Singular, Ātmanepada
समाःequal (to all); impartially
समाः:
Karma
TypeAdjective
Rootसम (समः)
FormFeminine, Accusative, Plural

भीष्म उवाच

B
Bhishma
E
Earth/Land (Bhūmi)
G
Garments
J
Jewels
C
Cattle
R
Rice
B
Barley
A
All beings (sarvabhūta)