Adhyaya 217

Verse 1

भीकम (2 अमान सप्तदर्शाधिकद्विशततमो< ध्याय: अर्जुनका प्रभासतीर्थमें श्रीकृष्णसे मिलना और उन्हींके साथ उनका रैवतक पर्वत एवं द्वारकापुरीमें आना वैशम्पायन उवाच सो<परान्तेषु तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च । सर्वाण्येवानुपूर्व्येण जगामामितविक्रम:

ヴァイシャンパーヤナは言った。やがて、計り知れぬ武威をもつアルジュナは、アパラーンタ（西方の海岸地方）にあるすべての聖なるティールタと霊場とを、順を追って巡っていった。

Verse 2

समुद्रे पश्चिमे यानि तीर्थान्यायतनानि च । तानि सर्वाणि गत्वा स प्रभासमुपजग्मिवान्‌,पश्चिम समुद्रके तटपर जितने तीर्थ और देवालय थे, उन सबकी यात्रा करके वे प्रभासक्षेत्रमें जा पहुँचे

ヴァイシャンパーヤナは語った。西の海辺に連なるすべてのティールタ（聖なる渡し場）と霊廟を巡礼し尽くすと、彼はその行を成し遂げ、さらにプラバーサへと進んだ――戒めを守り、ダルマを志として、祝別された地から祝別された地へと歩みを移しながら。

Verse 3

प्रभासदेशं सम्प्राप्तं बीभत्सुमपराजितम्‌ । सुपुण्यं रमणीयं च शुआ्राव मधुसूदन:

ヴァイシャンパーヤナは語った。マドゥスーダナ（聖なるクリシュナ）は、誰にも屈せぬビーバツ（アルジュナ）が、きわめて清浄で麗しいプラバーサの地に到着したと聞いた。これを知るや、クリシュナは友であるクンティーの子に会うため、そこへ赴いた。プラバーサにて、クリシュナとアルジュナは互いの姿を目にし、友情と共なる義務の絆を新たにした。

Verse 4

ततो<भ्यगच्छत्‌ कौन्तेयं सखायं तत्र माधव: । ददृशाते तदान्योन्यं प्रभासे कृष्णपाण्डवीौ

そこでマーダヴァ（聖なるクリシュナ）は、友であるクンティーの子（アルジュナ）に会うため、その地へ赴いた。プラバーサにおいて、クリシュナとパーンダヴァは面と向かって互いを見た。

Verse 5

तावन्योन्यं सम श्लिष्य पृष्टवा च कुशलं वने । आस्तां प्रियसखायौ तौ नरनारायणावृषी

ヴァイシャṃパーヤナは語った。二人は温かく抱き合い、互いの安否を礼にかなって問い交わした。やがて、その親しき友二人――まるでナラとナーラーヤナの仙のごとく――森の一処に並んで座した。

Verse 6

ततोडर्जुनं वासुदेवस्तां चर्या पर्यपृच्छत । किमर्थ पाण्डवैतानि तीर्थान्यनुचरस्युत,तब भगवान्‌ वासुदेवने अर्जुनसे उनकी जीवनचर्याके सम्बन्धमें पूछा--“पाण्डव! तुम किसलिये तीर्थोंमें विचर रहे हो?”

ついでヴァースデーヴァはアルジュナの生き方と行いについて問いかけた。「おおパーンダヴァよ、何ゆえに汝はティールタ（聖なる渡し場）からティールタへと巡り歩くのか。」

Verse 7

ततोअ्र्जुनो यथावृत्तं सर्वमाख्यातवांस्तदा । श्रुत्वोवाच च वार्ष्णेय एवमेतदिति प्रभु:

そこでアルジュナは、起こったとおりに一部始終を余すところなく語った。すべてを聞き終えると、ヴリシュニ族の主—クリシュナ—は言った。「そのとおりだ。この件はまさしく汝の述べたとおりである。」

Verse 8

तौ विहृत्य यथाकामं प्रभासे कृष्णपाण्डवौ । महीधरं रैवतकं वासायैवाभिजग्मतु:,तदनन्तर श्रीकृष्ण और अर्जुन दोनों प्रभासक्षेत्रमें इच्छानुसार घूम-फिरकर रैवतक पर्वतपर चले गये। उन्हें रातको वहीं ठहरना था

ヴァイシャンパーヤナは語った。プラバーサの地を思うままに逍遥したのち、クリシュナとパーンダヴァ（アルジュナ）は、夜を過ごすためにライヴァタカ山へと向かった。

Verse 9

पूर्वमेव तु कृष्णस्य वचनात्‌ त॑ महीधरम्‌ । पुरुषा मण्डयाज्चक्रुरुपजहुश्न भोजनम्‌,भगवान्‌ श्रीकृष्णकी आज्ञासे उनके सेवकोंने पहलेसे ही आकर उस पर्वतको सजा रखा था और वहाँ भोजन भी तैयार करके रख लिया था

ヴァイシャンパーヤナは語った。クリシュナの言葉に従い、男たちは前もってその山を飾り整え、食事も運び入れて用意しておいた。

Verse 10

प्रतिगृह्मार्जुन: सर्वमुपभुज्य च पाण्डव: । सहैव वासुदेवेन दृष्टवान्‌ नटनर्तकान्‌

ヴァイシャンパーヤナは語った。パーンドゥの子アルジュナは、供えられた食をすべて受け取り、好むままに味わい、ヴァースデーヴァとともに役者や舞姫の芸を見物した。やがて贈り物と礼をもって彼らをねぎらい、退出を許すと、賢きパーンダヴァは、見事に整えられた天上の寝台へ退いて休んだ。

Verse 11

अभ्यनुज्ञाय तान्‌ सर्वानर्चयित्वा च पाण्डव: । सत्कृतं शयनं दिव्यमभ्यगच्छन्महामति:

ヴァイシャンパーヤナは語った。皆に暇を与え、贈り物と礼をもってねぎらったのち、賢きパーンダヴァは、見事に整えられた輝かしい寝台へと近づいた。

Verse 12

ततस्तत्र महाबाहुः शयान: शयने शुभे । तीर्थानां पल्वलानां च पर्वतानां च दर्शनम्‌ आपगानां वनानां च कथयामास सात्वते

そのときそこにて、強大な腕をもつダナンジャヤは吉祥の寝台に横たわり、サートヴァタ（シュリー・クリシュナ）に、聖なる渡し場や池、山々、河川、森を巡って得たさまざまな見聞を語り聞かせた。

Verse 13

एवं स कथयज्नेव निद्रया जनमेजय । कौन्तेयो5पि हृतस्तस्मिन्‌ शयने स्वर्गसंनिभे,जनमेजय! इस प्रकार बात करते-करते अर्जुन उस स्वर्गसदृश सुखदायिनी शय्यापर सो गये

ヴァイシャンパーヤナは言った。「このように語り続けるうちに、ジャナメージャヤよ、眠りが彼を覆った。クンティーの子もまた休息へと誘われ、天界にも似た心地よい寝台の上で眠りに落ちた。」

Verse 14

मधुरेणैव गीतेन वीणाशब्देन चैव ह । प्रबोध्यमानो बुबुधे स्तुतिभिर्मज्जलैस्तथा,तदनन्तर प्रातःकाल मधुर गीत, वीणाकी मीठी ध्वनि, स्तुति और मंगलपाठके शब्दोंद्वारा जगाये जानेपर उनकी नींद खुली

ヴァイシャンパーヤナは言った。やがて暁に、甘やかな歌とヴィーナーの快い音色、さらに讃歌と吉祥の誦唱の言葉によってやさしく起こされ、彼は目を覚ました。

Verse 15

स कृत्वावश्यकार्याणि वार्ष्णेयेनाभिनन्दित: । रथेन काज्चनाड्रेन द्वारकामभिजग्मिवान्‌,तत्पश्चात्‌ आवश्यक कार्य करके श्रीकृष्णके द्वारा अभिनन्दित हो उनके साथ सुवर्णमय रथपर बैठकर वे द्वारकापुरीको गये

ヴァイシャンパーヤナは言った。必要の務めを果たし、ヴァールシュネーヤ（シュリー・クリシュナ）に温かく称えられると、彼は輝く黄金の戦車に乗り、ドヴァーラカーの都へと向かった。

Verse 16

अलंकृता द्वारका तु बभूव जनमेजय । कुन्तीपुत्रस्य पूजार्थमपि निष्कुटकेष्वपि,जनमेजय! उस समय कुन्तीकुमारके स्वागतके लिये समूची द्वारकापुरी सजायी गयी थी तथा वहाँके घरोंके बगीचेतक सजाये गये थे

ヴァイシャンパーヤナは言った。ジャナメージャヤよ、その時ドヴァーラカーの都は美しく飾り立てられ、クンティーの子を敬って迎えるために、家々の奥の庭園の囲いに至るまで装飾が施されていた。

Verse 17

दिदृक्षन्तश्न कौन्तेयं द्वारकावासिनो जना: । नरेन्द्रमार्गमाजग्मुस्तूर्ण शतसहस्रश:,कुन्तीनन्दन अर्जुनको देखनेके लिये द्वारका-वासी मनुष्य लाखोंकी संख्यामें मुख्य सड़कपर चले आये थे

ヴァイシャンパーヤナは語った。クンティーの子アルジュナを一目見ようと、ドヴァーラカーの人々は幾十万とも群れをなし、王の大路へと急ぎ集まった。この光景は、正しき英雄に寄せられる民の敬仰と、徳と名声が現前するのを目撃せんとする共同の衝動を物語っている。

Verse 18

अवलोकेषु नारीणां सहस्राणि शतानि च । भोजवृष्ण्यन्धकानां च समवायो महानभूत्‌

ヴァイシャンパーヤナは語った。アルジュナの姿を望み得る見晴らしの地には、幾百幾千の女たちが目を凝らして立ち尽くし、またボージャ、ヴリシュニ、アンダカの諸氏族の男たちも大群となって集まった。この場面は、アルジュナの臨在が公に帯びる重みと、ヤーダヴァの共同体が一斉に注ぐ視線を示す。称賛と好奇が人々を秩序ある一つの合流へと導いたのである。

Verse 19

स तथा सत्कृतः सर्वैर्भोजवृष्ण्यन्धकात्मजै: । अभिवाद्यभिवाद्यांश्न सर्वेश्ष प्रतिनन्दित:

かくしてボージャ、ヴリシュニ、アンダカの諸氏族の子らすべてにより厚く遇されると、アルジュナは敬うべき人々に幾度も礼拝の挨拶を捧げ、彼らもまた一同、温かく迎え返した。この段は相互の敬意の規範を示す。客は相応のもてなしを受け、客もまた謙虚さと正しい挨拶によって、長老や尊ぶべき者への礼を尽くし、ダルマを保つのである。

Verse 20

कुमारै: सर्वशो वीर: सत्कारेणाभिचोदित: । समानवयस: सर्वानिश्लिष्य स पुन: पुन:

ヴァイシャンパーヤナは語った。若き王子たちの恭しいもてなしに四方から促され、勇者アルジュナは同年輩の者たちをことごとく、幾度も抱きしめて会った。この場面は高貴なる作法を示す。敬意には謙虚さで応え、血縁は驕りではなく、親愛と対等の心で確かめ合うのである。

Verse 21

इसके बाद नाना प्रकारके रत्न तथा भाँति-भाँतिके भोज्यपदार्थोंसे भरपूर श्रीकृष्णके रमणीय भवनमें उन्होंने श्रीकृष्णके साथ ही अनेक रात्रियोंतक निवास किया

ヴァイシャンパーヤナは語った。その後、さまざまな宝玉に満ち、種々の食物が豊かに備えられた、シュリー・クリシュナの麗しき御殿において、彼らはシュリー・クリシュナと共に幾夜も住まった。この場面は、もてなしの務めと、友情と同盟が人を支える力を示す。物の豊かさは、客を敬い、正しき絆を強めるための手段として置かれている。

Verse 23

कृष्णस्य भवने रम्ये रत्नभोज्यसमावृते । उवास सह कृष्णेन बहुलास्तत्र शर्वरी:

ヴァイシャンパーヤナは語った。「宝玉の飾りに満ち、豊かな饗応の備えを整えた、クリシュナの麗しき邸において、彼はクリシュナとともに住まい、多くの夜をそこで過ごした。」この偈は、もてなしと同伴の徳を示す—敬意ある同居、時の共有、惜しみない配慮によって、正しき友情が保たれることを。

Verse 216

इस प्रकार श्रीमह्याभारत आदिपववके अन्तर्गत अर्जुनवनवासपर्वमें अर्जुनकी तीर्थयात्रासे सम्बन्ध रखनेवाला दो सौ सोलहवाँ अध्याय पूरा हुआ

かくして、尊き『マハーバーラタ』のアーディ・パルヴァにおいて、「アルジュナ森林流離（アルジュナ・ヴァナヴァーサ）篇」と呼ばれる章段のうち、アルジュナのティールタ（聖なる渡し場）巡礼に関わる第二百十六章は、ここに結了した。

Verse 217

इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि अर्जुनवनवासपर्वणि अर्जुनद्वारकागमने सप्तदशाधिकद्विशततमो<ध्याय:

かくして『シュリー・マハーバーラタ』のアーディ・パルヴァ、「アルジュナ森林流離篇」における、アルジュナのドヴァーラカー到着を語る第二百十七章は終わる。章末の詞（コロフォン）は一つの物語単位の結びを示し、誓いの遵守、義務の受諾、そして選び取った行いの帰結という、より大きな道徳の流れの中に出来事を位置づける。