Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

Ādi-parva Adhyāya 132 — Duryodhana’s Instructions to Purocana at Vāraṇāvata

Lākṣāgṛha Planning

तत्रोपकरणं गृहा नरः कश्चिद्‌ यद्च्छया । राजन्ननुजगामैक: श्वानमादाय पाण्डवान्‌,इस कार्यके लिये आवश्यक सामग्री लेकर कोई मनुष्य स्वेच्छानुसार अकेला ही उन पाण्डवोंके पीछे-पीछे चला। उसने साथमें एक कुत्ता भी ले रखा था

tatropakaraṇaṃ gṛhā naraḥ kaścid yadṛcchayā | rājann anujagāmaikaḥ śvānām ādāya pāṇḍavān ||

そのとき、王よ、ある男が家から必要な道具を取りそろえ、偶然にもパーンダヴァたちの後を追った。彼はただ一人で彼らの後ろを歩み、犬を一匹連れていた。

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
उपकरणम्equipment, requisites
उपकरणम्:
Karma
TypeNoun
Rootउपकरण
FormNeuter, Accusative, Singular
गृहाin the house
गृहा:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगृह
FormNeuter, Locative, Singular
नरःa man
नरः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Singular
कश्चित्someone, a certain
कश्चित्:
Karta
TypePronoun
Rootकश्चित्
FormMasculine, Nominative, Singular
यदृच्छयाby chance, accidentally
यदृच्छया:
Karana
TypeNoun
Rootयदृच्छा
FormFeminine, Instrumental, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
अनुजगामfollowed
अनुजगाम:
TypeVerb
Rootअनु-गम्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
एकःalone
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
श्वानम्a dog
श्वानम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्वन्
FormMasculine, Accusative, Singular
आदायhaving taken
आदाय:
TypeVerb
Rootआ-दा
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
पाण्डवान्the Pandavas
पाण्डवान्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Accusative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
King (Janamejaya, addressed as rājan)
P
Pāṇḍavas
A
a certain man (naraḥ kaścit)
D
dog (śvā)

Educational Q&A

The verse highlights how seemingly chance events (yadṛcchayā) and modest acts—bringing needed materials and accompanying others—can align with dharma. It suggests ethical weight in small, practical support and in faithful companionship, even when it appears incidental.

Vaiśampāyana narrates that a certain man, after collecting necessary implements from his home, follows the Pāṇḍavas alone, bringing a dog with him. The detail sets up a minor but potentially meaningful accompaniment within the unfolding story.