Vāraṇāvata-prasaṃsā and the Pāṇḍavas’ Departure (वरणावत-प्रशंसा तथा पाण्डव-प्रयाणम्)
ययोरेव सम॑ वित्तं ययोरेव सम॑ श्रुतम् । तयोरविवाह: सख्यं च न तु पुष्टविपुष्टयो:
yayor eva samaṁ vittaṁ yayor eva samaṁ śrutam | tayor avivāhaḥ sakhyaṁ ca na tu puṣṭavipuṣṭayoḥ ||
フーパダは言った。「財も学識も等しい者同士のあいだにのみ、婚姻と友情は正しく生まれる。満ち足りた者と欠乏する者――栄える者と困窮する者――その間に真の友誼は長くは続かぬ。」
हुपद उवाच
The verse teaches a pragmatic social ethic: stable marriage and friendship require parity—especially in resources (vitta) and education/culture (śruta). Extreme imbalance tends to produce dependence, resentment, or insecurity, undermining genuine reciprocity.
Hupada is articulating a principle for forming alliances—particularly marital and friendly bonds—by emphasizing suitability and equality between parties, warning that relationships across stark disparities (prosperous vs. deprived) are difficult to sustain.