Shloka 54

धृतराष्ट्र–दुर्योधन संवादः

Vāraṇāvata-vivāsana-nīti: Dhṛtarāṣṭra and Duryodhana’s Policy Dialogue

Devanagari script

ततो महेन्द्रमासाद्य भारद्वाजो महातपा: । क्षान्तं दान्तममित्रघ्नमपश्यद्‌ भूगुनन्दनम्‌,महेन्द्र पर्वतपर पहुँचकर महान्‌ तपस्वी द्रोणने क्षमा एवं शम-दम आदि गुणोंसे युक्त शत्रुनाशक भृगुनन्दन परशुरामजीका दर्शन किया

Transliteration

tato mahendram āsādya bhāradvājo mahātapāḥ | kṣāntaṃ dāntam amitraghnam apaśyad bhṛgunandanam ||

Translation

そして大苦行者バーラドヴァージャ（ドローナ）はマヘーンドラ山に到り、ブリグの輝かしき末裔パラシュラーマ—敵を滅ぼす者—を拝した。彼は忍耐深く自制にすぐれ、寛容を備え、静慮と制御（シャマ・ダマ）の修行に成就していた。

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• Type: Indeclinable
• Root: ततः

• महेन्द्रम्: Mahendra (mountain/Indra)
• महेन्द्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: महेन्द्र
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• आसाद्य: having reached/approached
• Type: Verb
• Root: आ + सद्
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)

• भारद्वाजः: Bharadvaja (Drona)
• भारद्वाजः: Karta
• Type: Noun
• Root: भारद्वाज
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• महातपाः: great ascetic
• महातपाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: महातपस्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• क्षान्तम्: forbearing, patient
• क्षान्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: क्षान्त
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• दान्तम्: self-controlled
• दान्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: दान्त
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अमित्रघ्नम्: slayer of foes
• अमित्रघ्नम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अमित्रघ्न
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अपश्यत्: saw
• Type: Verb
• Root: दृश्
• Form: Imperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada

• भृगुनन्दनम्: the delight/descendant of Bhrigu (Parashurama)
• भृगुनन्दनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भृगुनन्दन
• Form: Masculine, Accusative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Bhāradvāja
• Paraśurāma (Bhṛgunandana / Rāma Jāmadagnya)
• Mount Mahendra