काम्येष्टयः प्रायश्चित्तानि च (TS 2.3)
TS 2.3 functions as a deployable catalogue of targeted rites (kāmyeṣṭi) and corrective rites (prāyaścitta) that can be inserted into the Srauta calendar as needed. The text organizes efficacy through deity-selection (Āditya, Varuṇa, Indra, Agni-Soma, Bṛhaspati, etc.), offering-forms (caru, puroḍāśa, multi-kapāla structures), and bandhu-logic that ties social order (viś/ rāṣṭra/ sajāta cohesion), bodily integrity (āyus, indriya, prāṇa), and cosmic stability (dhruva, budhna–agra movement) to ritual geometry. Several units explicitly encode “repair” semantics: restoring radiance, releasing bonds, re-stabilizing community alignment, and reconstituting vitality. In the Shrauta year, these modules serve as a technical toolkit for the Adhvaryu to address contingencies—loss of standing, obstruction, illness-signs, or social fragmentation—while maintaining continuity with the larger yajña-system through standardized implements, altar-space movements, and mantra-vidhi coupling.
Mantra 1
देवासुराः संयत्ता आसन् । तान् देवान् असुरा अजयन् । ते देवाः पराजिग्याना असुराणां वैस्यम् उपायन् । तेभ्य इन्द्रियं वीर्यम् अपाक्रामत् । तद् इन्द्रोऽचायत् । तद् अन्व् अपाक्रामत् । तद् अवरुद्धं नासक्नोत् । तद् अस्माद् अभ्यर्धोऽचरत् । स प्रजापतिम् उपाधावत् । तम् एतया सर्वपृष्ठायायाजयत् । तयैवास्मिन्न् इन्द्रियं वीर्यम् अदधात् । य इन्द्रियकामः ॥
神々とアスラは戦いに臨み、アスラが神々に勝った。敗れた神々はアスラのヴァイシャ（庶民）のもとへ赴いた。すると彼らのインドリヤ（感官の力）とヴィールヤ（英雄の力）が離れ去った。それはインドラへと移り、さらに去っていった。神々はそれを取り戻すことができず、それは我らから離れてさまよった。彼らはプラジャーパティに近づいた。彼はこのサルヴァプリシュター（遍背）祭によって彼らを祭った。それによって彼は彼らのうちにインドリヤとヴィールヤを据えた。インドリヤを望む者は（このように行うべきである）。
Mantra 2
वीर्यकामः स्यात् । तम् एतया सर्वपृष्ठया याजयेत् । एता एव देवताः स्वेन भागधेयेनोप धावति । ता एवास्मिन्न् इन्द्रियं वीर्यं दधति । यद् इन्द्राय राथंतराय निर्वपति । यद् एवाग्नेस् तेजस् तद् एवावरुन्द्धे । यद् इन्द्राय बार्हताय । यद् एवेन्द्रस्य तेजस् तद् एवावरुन्द्धे । यद् इन्द्राय वैरूपाय । यद् एव सवितुस् तेजस् तत् ।
勇力を望む者がいるなら、このサルヴァプṛシュṭhā（遍背）の（讃歌・式）によって彼に祭を行わせるべきである。これらの神々は自らの取り分（バ―ガデーヤ）によって近づき来たり、まさに彼のうちに感官の力と勇力を授ける。インドラ・ラタンタラのために供物を献ずるなら、得られるのはまさにアグニの光輝である。インドラ・バールハタのために献ずるなら、得られるのはまさにインドラの光輝である。インドラ・ヴァイルーパのために献ずるなら、得られるのはまさにサヴィトリの光輝である……
Mantra 3
एवाव रुन्द्द्ʰए यद् इन्द्राय वैराजाय यद् एव द्ʰआतुस् तेजस् तद् एवाव रुन्द्द्ʰए यद् इन्द्राय साक्वराय यद् एव मरुतां तेजस् तद् एवाव रुन्द्द्ʰए यद् इन्द्राय रैवताय यद् एव ब्र्हस्पतेस् तेजस् तद् एवाव रुन्द्द्ʰए उत्तानेषु कपालेष्व् अद्ʰइ स्रयति अयातयामत्वाय द्वादसकपालः पुरोडासः
彼はこのようにして確保する。すなわち、インドラ・ヴァイラージャ（vairāja）に（供える）とき、ダー トゥ（Dhātu、造作・安置の神）の光輝をそのまま確保する。インドラ・サークヴァラ（sākvara）に（供える）とき、マルトたちの光輝をそのまま確保する。インドラ・ライヴァタ（raivatā）に（供える）とき、ブリハスパティの光輝をそのまま確保する。仰向けに置いた陶片の上に（供餅を）据えるのは、無効化を防ぐため（ayātayāmatva）である。十二枚の供餅（ドヴァーダシャ・カパーラ）のプーローダーシャである。
Mantra 4
भवति वैस्वदेवत्वाय समन्तं पर्यवद्यति समन्तम् एवेन्द्रियं वीर्यं यजमाने दधाति । व्यत्यासम् अन्वाह अनिर्दहाय । एतयैव यजेताभिसस्यमानस् । एताश् चेद् वा अस्य देवता अनम् अदन्त्य् अदन्त्य् उव् एवास्य मनुष्याः ॥
これによってヴァイシュヴァデーヴァ（諸神に属する）となる。彼は四方を巡って供える。まさに感官と活力とを四方から祭主に授けるのである。彼は交互の順序で随誦し、焼き尽くされないためである。この方法によってこそ祭るべきである。もし彼のこれらの神々が（供物を）食さないなら、彼の人々もまた実に食さない。
Read Krishna Yajur Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.