Shloka 55

Purusha-Strī-Lakṣaṇa (Samudrika-śāstra): Marks of Kingship, Wealth, Longevity, and Conduct

विषमैर्धनहीनाश्च दन्ताः स्निग्धा घनाः शुभाः / तीक्ष्णा दन्ताः समाः श्रेष्ठा जिह्वा रक्ता समा शुभा

viṣamairdhanahīnāśca dantāḥ snigdhā ghanāḥ śubhāḥ / tīkṣṇā dantāḥ samāḥ śreṣṭhā jihvā raktā samā śubhā

歯が不揃いなのは財に乏しい徴。歯が滑らかで密に整い、形よく堅いのは吉相である。鋭く均等な歯は最上とされ、舌が赤く平らであるのもまた吉である。

विषमैःwith uneven (teeth)
विषमैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootविषम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्
धन-हीनाःdevoid of wealth
धन-हीनाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootधन (प्रातिपदिक) + हीन (कृदन्त/विशेषण; √हा (जहाति) क्त/निष्ठा-भाव)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
दन्ताःteeth
दन्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
स्निग्धाःsmooth/oily
स्निग्धाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्निग्ध (कृदन्त; √स्निह् (स्निहँ) क्त)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम्
घनाःdense/solid
घनाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootघन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्
शुभाःauspicious
शुभाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्
तीक्ष्णाःsharp
तीक्ष्णाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्
दन्ताःteeth
दन्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
समाःeven
समाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्
श्रेष्ठाःexcellent
श्रेष्ठाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्
जिह्वाtongue
जिह्वा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजिह्वा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
रक्ताred
रक्ता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरक्त (कृदन्त; √रञ्ज् (रञ्जँ) क्त)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम्
समाeven
समा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
शुभाauspicious
शुभा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

Lord Vishnu (in instruction to Garuda/Vinatā-putra)

Dosha: Pitta

Concept: Physical harmony (evenness, smoothness, redness) is read as a sign of favorable karmic fruition and prosperity; disharmony indicates deprivation.

Vedantic Theme: Prārabdha shaping bodily instruments (indriya-upakaraṇa) and life circumstances.

Application: Cultivate health and conduct that support bodily harmony; in traditional context, use such signs cautiously for counsel, not for cruelty or fatalism.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Related Themes: Garuda Purana 1.65 (teeth/tongue/palate marks as nimitta)

FAQs

This verse treats certain physical features (teeth and tongue) as external indicators of inner merit and past karma, used to judge auspiciousness and worldly prosperity.

Indirectly, it reflects the Garuda Purana’s karmic framework: visible traits are presented as results of prior actions, reinforcing that one’s condition in life arises from accumulated karma.

Use it as a reminder of ethical living and self-discipline: cultivate good conduct and speech (tongue) rather than obsessing over omens, since karma and character are central themes in the text.