Anupāna and the Doṣa-Effects of Foods, Waters, Dairy, Oils, and Preparations
रक्तपित्तकरास्तीक्ष्णास्तथा सौवीरजातयः / पाचनो दीपनः पथ्यो मण्डः स्याद्भृष्टतण्डुलः
raktapittakarāstīkṣṇāstathā sauvīrajātayaḥ / pācano dīpanaḥ pathyo maṇḍaḥ syādbhṛṣṭataṇḍulaḥ
サウヴィーラ(発酵酒)の諸種は鋭く、血の病とピッタを生じやすい。だが炒った米から作るマṇḍa(薄い米湯)は消化を助け、食欲の火を燃やし、身に適う。
Lord Vishnu (in instruction to Garuda/Vinata-putra)
Dosha: Pitta
Concept: Choose simplicity over刺激 (tīkṣṇa) indulgence; wholesome staples can be superior medicine.
Vedantic Theme: Sattva through moderation: plain, digestible food supports clarity and steadiness.
Application: Avoid tīkṣṇa fermented drinks (sauvīra) in pitta/rakta disorders; use bhṛṣṭa-tandula maṇḍa as light digestive support during weakness or impaired agni.
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: bibhatsa
Related Themes: Garuda Purana 1.169 (fermented drinks vs gruels; agni-deepana items)
It describes sauvīra varieties as tīkṣṇa (strong) and as aggravating pitta and rakta-pitta type conditions.
Because it is described as pācana and dīpana—supporting digestion and appetite—hence considered pathya (wholesome).
During weak digestion or pitta flare-ups, prefer light rice gruel and avoid strong fermented/sour drinks.