Adhyaya 2

Verse 1

शर्यातिराजवर्णनम् ममाख्याहि महाभाग राज्ञां वंशं सुविस्तरम् । सूर्यान्वयप्रसूतानां धर्मज्ञानां विशेषतः

ジャナメージャヤ王は言った。「おお、大いなる幸運の持ち主よ！諸王の王朝、特に太陽の王朝（スーリヤ・ヴァンシャ）に生まれ、ダルマを知る者たちについて詳しく私に語ってください。」

Verse 2

शृणु भारत वक्ष्यामि रविवंशस्य विस्तरम् । यथा श्रुतं मया पूर्वं नारदाद्‌ऋषिसत्तमात्

ヴィヤーサは言った。「おお、バラタの末裔よ！聞きなさい。かつて聖者の中の最高位であるナーラダから聞いた通りに、太陽の王朝（ラヴィ・ヴァンシャ）の詳細な歴史を語りましょう。」

Verse 3

एकदा नारदH श्रीमान्सरस्वत्यास्तटे शुभे । आजगामाश्रमे पुण्ये विचरन्स्वेच्छया मुनिः

かつて、栄光ある聖者ナーラダが、自らの意志で旅をしていた折、サラスヴァティー川の吉祥なるほとりにある私の神聖な庵にやって来ました。

Verse 4

प्रणम्य शिरसा पादौ तस्याग्रे संस्थितस्तदा । ततस्तस्यासनं दत्त्वा कृत्वार्हणमथादरात्

私は彼の足元に頭を下げて、彼の前に立ちました。そして、彼に座を与え、敬意を持って礼拝しました。

Verse 5

विधिवत्पूजयित्वा तं उक्तवान्वचनं त्विदम् । पावितोऽहं मुनिश्रेष्ठ पूज्यस्यागमनेन वै

定められた儀式に従って彼を礼拝した後、私はこう言いました。「おお、聖者の中の最高位の方よ！尊きあなたのお越しにより、私は清められました。」

Verse 6

कथां कथय सर्वज्ञ राज्ञां चरितसंयुताम् । राजानो ये समाख्याताः सप्तमेऽस्मिन्मनोः कुले

ヴィヤーサは続けました。「おお、全知の方よ！この第七のマヌの家系において名高い王たちの事績を含む物語を語ってください。」

Verse 7

तेषामुत्पत्तिरतुला चरितं परमाद्‌भुतम् । श्रोतुकामोऽस्म्यहं ब्रह्मन् सूर्यवंशस्य विस्तरम्

「彼らの誕生は比類なく、その行いは極めて驚異的です。おお、バラモンよ、私は太陽の王朝（スーリヤ・ヴァンシャ）の詳細な記述を聞きたいと願っております。」

Verse 8

समाख्याहि मुनिश्रेष्ठ समासव्यासपूर्वकम् । इति पृष्टो मया राजन्नारदः परमार्थवित्

「おお、聖者の中の最高位の方よ、簡潔に、かつ詳細にそれを私に説明してください。」（ヴィヤーサはジャナメージャヤに言った）「おお、王よ！私にこのように問われて、至高の真理を知る者であるナーラダは……」

Verse 9

उवाच प्रहसन्प्रीतः समाभाष्य मुदान्वयम् । नारद उवाच - शृणु सत्यवतीसूनो राज्ञां वंशमनुत्तमम्

……喜びを浮かべて微笑みながら、家系について私に楽しく語りかけました。ナーラダは言いました。「聞きなさい、サティヤヴァティーの息子よ！私は優れた王たちの王朝を語りましょう。」

Verse 10

पावनं कर्णसुखदं धर्मज्ञानादिभिर्युतम् । ब्रह्मा पूर्वं जगत्कर्ता नाभिपङ्कजसम्भवः

「それは清らかで、耳に心地よく、ダルマの知識を授けるものです。かつて、世界の創造主であるブラフマーは、蓮のへそから生まれ……」

Verse 11

विष्णोरिति पुराणेषु प्रसिद्धः परिकीर्तितः । सर्वज्ञः सर्वकर्तासौ स्वयम्भूः सर्वशक्तिमान्

「……プラーナにおいて名高く称えられているヴィシュヌの。彼は全知であり、万物の創造主、自生し、全能である。」

Verse 12

तपस्तप्त्वा स विश्वात्मा वर्षाणामयुतं पुरा । सृष्टिकामः शिवां ध्यात्वा प्राप्य शक्तिमनुत्तमाम्

「古の時、創造を望み、宇宙の魂である彼は一万年の苦行を行った。シヴァ（至高の女神）を瞑想することで、彼は比類なきシャクティを得た。」

Verse 13

पुत्रानुत्पदयामास मानसाञ्छुभलक्षणान् । मरीचिः प्रथिस्तेषामभवत्सृष्टिकर्मणि

「彼は吉祥な印を備えた、心から生まれた息子たちを創造した。その中で、マリーチは創造の業において名を馳せた。」

Verse 14

तस्य पुत्रोऽतिविख्यातः कश्यपः सर्वसम्मतः । त्रयोदशैव तस्यासन्भार्या दक्षसुताः किल

「彼の非常に有名な息子はカシュヤパであり、皆から尊敬されていた。彼には確かに十三人の妻がおり、彼女たちはダクシャの娘たちであった。」

Verse 15

देवाः सर्वे समुत्पन्ना दैत्या यक्षाश्च पन्नगाः । पशवः पक्षिणश्चैव तस्मात्सृष्टिस्तु काश्यपी

「すべてのデーヴァ、ダイティヤ、ヤクシャ、パンナガ、動物、そして鳥たちが彼から生まれた。それゆえ、この創造はカシュヤピーとして知られている。」

Verse 16

देवानां प्रथितः सूर्यो विवस्वान्नाम तस्य तु । तस्य पुत्रः स विख्यातो वैवस्वतमनुर्नृपः

「デーヴァたちの中で、スーリヤは名高く、ヴィヴァスヴァットとして知られている。彼の息子は有名なヴァイヴァスヴァタ・マヌ王である。」

Verse 17

तस्य पुत्रस्तथेक्ष्वाकुः सूर्यवंशविवर्धनः । नवाभवन्सुतास्तस्य मनोरिक्ष्वाकुपूर्वजाः

「彼の息子はイクシュヴァークであり、太陽王朝を繁栄させた者である。マヌには他に九人の息子がおり、イクシュヴァークが長男であった。」

Verse 18

तेषां नामानि राजेन्द्र शृणुष्वैकमनाः पुनः । इक्ष्वाकुरथ नाभागो धृष्टः शर्यातिरेव च

「王よ！集中して彼らの名を聞きなさい。イクシュヴァーク、ナーバーガ、ドゥリシュタ、そしてシャルヤーティ。」

Verse 19

नरिष्यन्तस्तथा प्रांशुर्नृगो दिष्टश्च सप्तमः । करूषश्च पृषध्रश्च नवैते मानवाः स्मृताः

「ナリシュヤンタ、プラーンシュ、ヌリガ、七番目のディシュタ、カルーシャ、そしてプリシャドラ。これら九人がマヌの息子として記憶されている。」

Verse 20

इक्ष्वाकुस्तु मनोः पुत्रः प्रथमः समजायत । तस्य पुत्रशतं चासीज्ज्येष्ठो विकुक्षिरात्मवान्

「イクシュヴァークはマヌの長男として生まれた。彼には百人の息子がおり、自制心のあるヴィククシが長男であった。」

Verse 21

नवानां वंशविस्तारं संक्षेपेण निशामय । शूराणां मनुपुत्राणां मनोरन्तरजन्मनाम्

今、このマヌ・アンタラに生まれたマヌの他の九人の英雄的な息子たちの王朝の拡大について簡潔に聞きなさい。

Verse 22

नाभागस्य तु पुत्रोऽभूदम्बरीषः प्रतापवान् । धर्मज्ञः सत्यसन्धश्च प्रजापालनतत्परः

ナーバーガの息子は、非常に勇敢なアンバリーシャであり、ダルマを知り、誓いに忠実で、臣民の保護に専念していた。

Verse 23

धृष्टात्तु धार्ष्टकं क्षत्रं ब्रह्मभूतमजायत । संग्रामकातरं सम्यग्ब्रह्मकर्मरतं तथा

ドリシュタからは、バラモンの地位を得たダルシュタカというクシャトリヤの階級が生まれた。彼らは戦いを嫌い、バラモンの義務に完全に専念していた。

Verse 24

शर्यातेस्तनयश्चाभूदानर्तो नाम विश्रुतः । सुकन्या च तथा पुत्री रूपलावण्यसंयुता

シャルヤーティにはアナルタという名の有名な息子と、美しさと魅力に恵まれたスカーニャという名の娘がいた。

Verse 25

च्यवनाय सुता दत्ता राज्ञाप्यन्धाय सुन्दरी । मुनिः सुलोचनो जातस्तस्याः शीलगुणेन ह

王は美しい娘を盲目の聖者チャヴァナに嫁がせた。彼女の優れた人格と徳の力によって、聖者は美しい目を取り戻した。

Verse 26

विहितो रविपुत्राभ्यामश्विभ्यामिति नः श्रुतम् । जनमेजय उवाच सन्देहोऽयं महान् ब्रह्मन् कथायां कथितस्त्वया

彼の視力は太陽神の息子であるアシュヴィン双神によって回復されたと聞いている。ジャナメージジャヤは言った。「おお、バラモンよ！あなたが今語った物語に関して、私の心に大きな疑念が生じました。」

Verse 27

यद्‌राजा मुनयेऽन्धाय दत्ता पुत्री सुलोचना । कुरूपा गुणहीना वा नारी लक्षणवर्जिता

なぜ王は、美しい目を持つ娘を盲目の聖者に与えたのでしょうか？たとえ女性が醜く、徳がなく、吉兆な印が欠けていたとしても……

Verse 28

पुत्री यदा भवेद्‌राजा तदान्धाय प्रयच्छति । ज्ञात्वान्धं सुमुखीं कस्माद्दत्तवान्नृपसत्तमः

……王はそのような娘を盲人に与えることはほとんどないでしょう。彼が盲目であることを知りながら、なぜ最高の王は美しい顔の娘を彼に与えたのでしょうか？

Verse 29

कारणं ब्रूहि मे ब्रह्मन्ननुग्राह्योऽस्मि सर्वदा । सूत उवाच - इति राज्ञो वचः श्रुत्वा परीक्षितसुतस्य वै

おお、バラモンよ、その理由を教えてください。私は常にあなたの恵みに値する者です。スータは言った。パリクシットの息子である王のこれらの言葉を聞いて……

Verse 30

द्वैपायनः प्रसन्नात्मा तमुवाच हसन्निव । व्यास उवाच - वैवस्वतसुतः श्रीमाञ्छर्यातिर्नाम पार्थिवः

……晴れやかな心のクリシュナ・ドヴァイパーヤナ（ヴィヤーサ）は、微笑みながら彼に答えた。ヴィヤーサは言った。「シャルヤーティという名の栄光ある王は、ヴァイヴァスヴァタ・マヌの息子であった。」

Verse 31

तस्य स्त्रीणां सहस्राणि चत्वार्यासन्परिग्रहाः । राजपुत्र्यः सरूपाश्च सर्वलक्षणसंयुताः

彼の家には四千人の妻がいた。彼女たちは皆王女であり、美しく、あらゆる吉祥な特徴を備えていた。

Verse 32

पत्‍न्यः प्रेमयुताः सर्वाः प्रिया राज्ञः सुसम्मताः । एका पुत्री तु तासां वै सुकन्या नाम सुन्दरी

これらの妻たちは皆愛に満ち、王に愛され、非常に重んじられていた。彼女たち全員の中で、スカーニャという名の美しい娘が一人だけいた。

Verse 33

पितुः प्रिया च मातॄणां सर्वासां चारुहासिनी । नगरान्नातिदूरेऽभूत्सरो मानससन्निभम्

彼女は父にとっても、すべての母たちにとっても非常に愛おしく、甘い微笑みを浮かべていた。町から遠くないところに、マナサロワール湖に似た湖があった。

Verse 34

बद्धसोपानमार्गं च स्वच्छपानीयपूरितम् । हंसकारण्डवाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम्

それは立派な石段があり、澄み切った水で満たされ、白鳥やカランダヴァ鳥が群れ、チャクラヴァーカ鳥で飾られていた。

Verse 35

दात्यूहसारसाकीर्णं सर्वपक्षिगणावृतम् । पञ्चधाकमलोपेतं चञ्चरीकसुसेवितम्

そこにはダティユーハ鳥やサーラサ鶴が群れ、あらゆる種類の鳥の群れに囲まれ、五種類の蓮の花が咲き、羽音を立てる蜂たちが集まっていた。

Verse 36

पार्श्वतश्च द्रुमाकीर्णं वेष्टितं पादपैः शुभैः । सालैस्तमालैः सरलैः पुन्नागाशोकमण्डितम्

その岸辺は吉祥な木々で密に覆われていた。サーラ、タマーラ、サララ、プンナーガ、アショーカの木々で飾られていた。

Verse 37

वटाश्वत्थकदम्बैश्च कदलीखण्डराजितम् । जम्बीरैर्बीजपूरैश्च खर्जूरैः पनसैस्तथा

バニヤン、ピッパラ、カダンバの木々、そしてバナナの林、レモン、シトロン、ナツメヤシ、パラミツの木々で美しく飾られていた。

Verse 38

क्रमुकैर्नारिकेलैश्च केतकैः काञ्चनद्रुमैः । यूथिकाजालकैः शुभ्रैः संवृतं मल्लिकागणैः

ビンロウ、ココナッツ、ケータキ、カーンチャナの木々に囲まれ、白いユーティカーやマッリカーの蔓草の茂みがあった。

Verse 39

जम्ब्वाम्रतिन्तिणीभिश्च करञ्जकुटजावृतम् । पलाशनिम्बखदिरबिल्वामलकमण्डितम्

ジャンブー、マンゴー、タマリンド、カランジャ、クタジャの木々に覆われ、パラーシャ、ニーム、カディラ、ビルヴァ、アムラの木々で飾られていた。

Verse 40

बभूव कोकिलारावः केकास्वनविराजितम् । तत्समीपे शुभे देशे पादपानां गणावृते

そこはカッコウの甘い鳴き声が響き渡り、孔雀の声で彩られていた。その湖の近く、木々に囲まれた吉祥な場所に……

Verse 41

भार्गवश्च्यवनः शान्तस्तापसः संस्थितो मुनिः । ज्ञात्वासौ विजनं स्थानं तपस्तेपे समाहितः

ブリグの末裔である穏やかな苦行者チャヴァナは、そこに住んでいた。そこが孤独な場所であることを知り、彼は集中した心で激しい苦行に励んだ。

Verse 42

कृत्वा दृढासनं मौनमाधाय जितमारुतः । इन्द्रियाणि च संयम्य त्यक्ताहारस्तपोनिधिः

堅固な座法を組み、沈黙を守り、呼吸を整え、感官を制御し、食を断ったその苦行の宝庫は...

Verse 43

जलपानादिरहितो ध्यायन्नास्ते पराम्बिकाम् । सवल्मीकोऽभवद्‍राजल्लँताभिः परिवेष्टितः

水さえも飲まずに、彼は至高の母（パランビカー）を絶えず瞑想していた。王よ、彼は蟻塚に覆われ、這う蔦に巻き付かれた。

Verse 44

कालेन महता राजन् समाकीर्णः पिपीलिकैः । तथा स संवृतो धीमान्मृत्पिण्ड इव सर्वतः

長い年月の間に、王よ、彼は完全に蟻に群がられた。こうして、その賢明な聖者は、四方から土塊のようにすっかり覆われてしまった。

Verse 45

कदाचित्स महीपालः कामिनीगणसंवृतः । आजगाम सरो राजन् विहर्तुमिदमुत्तमम्

ある時、王よ、その君主シャリヤーティは、美しい女たちに囲まれて、遊び楽しむためにこの優れた湖にやって来た。

Verse 46

शर्यातिः सुन्दरीवृन्दसंयुतः सलिलेऽमले । क्रीडासक्तो महीपालो बभूव कमलाकरे

シャリヤーティ王は、美しい女性たちの群れを伴って、蓮の花が咲き乱れるその湖の清らかな水の中で水遊びに夢中になった。

Verse 47

सुकन्या वनमासाद्य विजहार सखीवृता । सुमनांसि विचिन्वन्ती चञ्चला चञ्चलोपमा

森に着くと、スカンニャーは友人たちに囲まれて歩き回った。花を摘むその落ち着きのない王女は、稲妻の閃光のようであった。

Verse 48

सर्वाभरणसंयुक्ता रणच्चरणनूपुरा । चंक्रममाणा वल्मीकं च्यवनस्य समासदत्

あらゆる装身具を身にまとい、足には鳴り響く足輪をつけ、彼女は散策しながらチャヴァナ聖者の蟻塚に近づいた。

Verse 49

क्रीडासक्तोपविष्टा सा वल्मीकस्य समीपतः । ददर्श चास्य रन्ध्रे वै खद्योत इव ज्योतिषी

遊びに夢中になって、彼女は蟻塚の近くに座った。すると彼女は、その穴の中に、蛍のような二つの輝く光を見た。

Verse 50

किमेतदिति सञ्चिन्त्य समुद्धर्तुं मनो दधे । गृहीत्वा कण्टकं तीक्ष्णं त्वरमाणा कृशोदरी

「これは何だろう？」と考え、彼女はそれを取り出そうと決心した。鋭い棘を手に取り、腰の細いその少女は急いで進み出た。

Verse 51

सा दृष्टा मुनिना बाला समीपस्था कृतोद्यमा । विचरन्ती सुकेशान्ता मन्मथस्येव कामिनी

聖仙は近くで熱心に遊ぶ少女を見た。美しい髪をなびかせて歩く彼女は、まるでマンマタ（愛神）の愛妻のようであった。

Verse 52

तां वीक्ष्य सुदतीं तत्र क्षामकण्ठस्तपोनिधिः । तामभाषत कल्याणीं किमेतदिति भार्गवः

美しい歯を持つその少女を見て、苦行者バールガヴァはかすれた声で、その吉祥なる者に「これは何事か」と問いかけた。

Verse 53

दूरं गच्छ विशालाक्षि तापसोऽहं वरानने । मा भिन्दस्वाद्य वल्मीकं कण्टकेन कृशोदरि

「遠くへ去りなさい、大きな瞳の者よ。私は苦行者だ、美しい顔の者よ。細い腰の者よ、今日は棘でこの蟻塚を突いてはならぬ。」

Verse 54

तेनेदं प्रोच्यमानापि सा चास्य न शृणोति वै । किमु खल्विदमित्युक्त्वा निर्बिभेदास्य लोचने

彼にそう言われたにもかかわらず、彼女には聞こえなかった。「これは一体何だろう」と言って、彼女は彼の両目を突き刺した。

Verse 55

दैवेन नोदिता भित्त्वा जगाम नृपकन्यका । क्रीडन्ती शङ्कमाना सा किं कृतं तु मयेति च

運命に導かれ、目を突き刺した王女は、遊びながら去って行ったが、「私は何をしてしまったのか」と不安に思った。

Verse 56

चुक्रोध स तथा विद्धनेत्रः परममन्युमान् । वेदनाभ्यर्दितः कामं परितापं जगाम ह

このように目を刺された彼は、激しい怒りに震えた。強烈な痛みにさいなまれ、彼はひどく苦しんだ。

Verse 57

शकृन्मूत्रनिरोधोऽभूत्सैनिकानां तु तत्क्षणात् । विशेषेण तु भूपस्य सामात्यस्य समन्ततः

その瞬間、兵士たち、そして特に王とその周囲の大臣たちに、大小便の閉塞が起こった。

Verse 58

गजोष्ट्रतुरगाणां च सर्वेषां प्राणिनां तदा । ततो रुद्धे शकृन्मूत्रे शर्यातिर्दुःखितोऽभवत्

象、駱駝、馬、そしてその場にいたすべての生き物も同様であった。大小便が止まったことで、シャリヤーティ王は悲嘆に暮れた。

Verse 59

सैनिकैः कथितं तस्मै शकृन्मूत्रनिरोधनम् । चिन्तयामास भूपालः कारणं दुःखसम्भवे

兵士たちは大小便の閉塞を王に告げた。王はこの不幸が起こった原因について深く考え込んだ。

Verse 60

विचिन्त्याह ततो राजा सैनिकान्स्वजनांस्तथा । गृहमागत्य चिन्तार्तः केनेदं दुष्कृतं कृतम्

考えを巡らせた後、王は不安に駆られながら兵士や親族たちに言った。「誰がこのような悪行を働いたのか。」

Verse 61

सरसः पश्चिमे भागे वनमध्ये महातपाः । च्यवनस्तापसस्तत्र तपश्चरति दुश्चरम्

湖の西側、森のただ中で、大いなる苦行者チャヴァナが困難な苦行に励んでいる。

Verse 62

केनाप्यपकृतं तत्र तापसेऽग्निसमप्रभे । तस्मात्पीडा समुत्पन्ना सर्वेषामिति निश्चयः

火のように輝く苦行者に対して、何者かが過ちを犯した。それゆえ、皆にこの苦しみが及んだのである。これは確かなことだ。

Verse 63

तपोवृद्धस्य वृद्धस्य वरिष्ठस्य विशेषतः । केनाप्यपकृतं मन्ये भार्गवस्य महात्मनः

徳高く、長年苦行を積み、とりわけ優れた御方である偉大なるバルガヴァに対して、誰かが非礼を働いたのだと思う。

Verse 64

ज्ञातं वा यदि वाज्ञातं तस्येदं फलमुत्तमम् । कैश्च दुष्टैः कृतं तस्य हेलनं तापसस्य ह

知ってか知らずか、これがその重大な報いである。不届きな者たちが、その苦行者を侮辱したに違いない。

Verse 65

इति पृष्टास्तमूचुस्ते सैनिका वेदनार्दिताः । मनोवाक्कायनितं न विद्मोऽपकृतं वयम्

そう問われて、苦痛に喘ぐ兵士たちは彼に言った。「私たちは、心、言葉、あるいは体によって犯されたいかなる過ちも知りません。」

Verse 999

इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायां सप्तमस्कन्धे शर्यातिराजवर्णनं नाम द्वितीयोऽध्यायः

以上、18,000の詩節からなる大プラナ『シュリーマド・デーヴィー・バーガヴァタム』第7巻第2章「シャルヤーティ王の記述」を終わる。