Shloka 67
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
उत्थिता वारुणी देवी मदाल्लोलविलोचना / असुराणां पुरस्तात्सा स्मयमाना व्यतिष्ठत
Transliteration
utthitā vāruṇī devī madāllolavilocanā / asurāṇāṃ purastātsā smayamānā vyatiṣṭhata
Translation
すると、酔いに揺れる眼差しの女神ヴァールニーが現れ、微笑みつつアスラたちの前に立った。
Word by Word
उत्थिताarisen
उत्थिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउत्थित (कृदन्त, √स्था with उद्)
Formभूतकृदन्त (past active participle); स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom/1st), एकवचन (sg.)
वारुणीVāruṇī (goddess of liquor)
वारुणी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवारुणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom/1st), एकवचन (sg.)
देवीgoddess
देवी:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom/1st), एकवचन (sg.)
मदात्from intoxication
मदात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन (sg.)
लोल-विलोचनाwith unsteady eyes
लोल-विलोचना:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootलोल (प्रातिपदिक) + विलोचन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (लोलानि विलोचनानि यस्याः/या); स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom/1st), एकवचन (sg.)
असुराणाम्of the Asuras
असुराणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), षष्ठी (Gen/6th), बहुवचन (pl.)
पुरस्तात्in front
पुरस्तात्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरस्तात् (अव्यय)
Formस्थानवाचक-अव्यय (locative adverb)
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom/1st), एकवचन (sg.)
स्मयमानाsmiling
स्मयमाना:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्मयमान (कृदन्त, √स्मि)
Formवर्तमानकाले कर्तरि कृदन्त (present active participle); स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom/1st), एकवचन (sg.)
व्यतिष्ठतstood
व्यतिष्ठत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) with वि- + अति-
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (sg.), परस्मैपद