Shloka 23
अगम्यागमन-निष्कृति-निर्णयः
Expiations for Forbidden Sexual Relations
Devanagari script
ब्रह्मादिपिपीलकान्तं जगत्स्थावरजङ्गमम् / पञ्चभूतात्मकं प्रोक्तं चतुर्वासनयान्वितम्
Transliteration
brahmādipipīlakāntaṃ jagatsthāvarajaṅgamam / pañcabhūtātmakaṃ proktaṃ caturvāsanayānvitam
Translation
梵天から蟻に至るまで、静なるものも動くものも含むこの世界は、五大より成り、四つのヴァーサナー（潜在傾向）を伴うと説かれる。
Word by Word
ब्रह्म-आदि-पिपीलक-अन्तम्from Brahmā down to the ant
ब्रह्म-आदि-पिपीलक-अन्तम्:
Viśeṣaṇa of जगत् (विशेषण)
TypeAdjective
Rootब्रह्मन् + आदि + पिपीलक + अन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—(ब्रह्मादि ... पिपीलकान्तम्) ‘from Brahmā etc. up to ants’ (अन्त-पर्यन्तार्थ)
जगत्the world
जगत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
स्थावर-जङ्गमम्(consisting of) immobile and mobile beings
स्थावर-जङ्गमम्:
Viśeṣaṇa of जगत् (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्थावर + जङ्गम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (स्थावरं च जङ्गमं च)
पञ्च-भूत-आत्मकम्made of the five elements
पञ्च-भूत-आत्मकम्:
Viśeṣaṇa of जगत् (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्चन् + भूत + आत्मक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पञ्चभूतानाम् आत्मा/स्वरूपं यस्य)
प्रोक्तम्is said/declared
प्रोक्तम्:
Kriyā (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय
चतुर्-वासनया-अन्वितम्endowed with four latent tendencies (vāsanās)
चतुर्-वासनया-अन्वितम्:
Viśeṣaṇa of जगत् (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् + वासना + अन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः/सम्बन्धः (चतसृभिः वासनाभिः अन्वितम्)