Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

श्रीनगर-त्रिपुरा-सप्तकक्षा-पालकदेवताप्रकाशनम्

Revelation of the Guardian Deities of Śrīnagara-Tripurā’s Seven Enclosures

स्थली च पद्मरागढ्या गोपुराद्यं च तन्मयम् / तत्र चारणदेशस्थाः पूर्वदेहविनाशतः / सिद्धिं प्राप्ता महाराज्ञीचरमाम्भोजसेवकाः

sthalī ca padmarāgaḍhyā gopurādyaṃ ca tanmayam / tatra cāraṇadeśasthāḥ pūrvadehavināśataḥ / siddhiṃ prāptā mahārājñīcaramāmbhojasevakāḥ

そこにはパドマラーガの宝玉に満ちた広場があり、ゴープラ(門楼)をはじめ諸々の建造物もその光に溶け合っていた。そこに住むチャーラナの国の者たちは、前の身の滅尽ののち成就(シッディ)を得て、大王妃なる女神の至高の蓮華に仕える最後の奉仕者となった。

स्थलीa terrace/ground/level place
स्थली:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootस्थली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
पद्मराग-ढ्याrich with rubies
पद्मराग-ढ्या:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपद्मराग (प्रातिपदिक) + ढ्य (प्रातिपदिक; ‘समृद्ध/युक्त’)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); ‘पद्मरागेण ढ्या/समृद्धा’ इति तृतीया-तत्पुरुषभावः (determinative)
गोपुर-आद्यम्having gateways and the like
गोपुर-आद्यम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootगोपुर (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular); ‘गोपुरं आदिः यस्य’/‘गोपुरादि’ (having gateways etc.)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
तत्-मयम्made of that / consisting of it
तत्-मयम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular); ‘तस्मिन् मयम्’ = made of/consisting of that
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
चारण-देश-स्थाःthose dwelling in the Cāraṇa region
चारण-देश-स्थाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootचारण (प्रातिपदिक) + देश (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); ‘चारणानां देशे स्थाः’ (locative-tatpurusha sense)
पूर्व-देह-विनाशतःdue to the destruction of their former body
पूर्व-देह-विनाशतः:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) + देह (प्रातिपदिक) + विनाश (प्रातिपदिक) + तः (तसिल्-प्रत्यय)
Formतसिलन्त अव्यय (ablatival adverb): ‘पूर्वदेहस्य विनाशात्’ = from the destruction of the former body
सिद्धिम्attainment/perfection
सिद्धिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
प्राप्ताःhaving attained
प्राप्ताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त)
Formभूतकृत् (past passive participle), पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom./1st), बहुवचन (Plural); क्रियाविशेषणरूपेण ‘प्राप्ताः’ = having attained
महा-राज्ञी-चरम-अम्भोज-सेवकाःservants of the great queen’s lotus(-feet)
महा-राज्ञी-चरम-अम्भोज-सेवकाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राज्ञी (प्रातिपदिक) + चरम (प्रातिपदिक) + अम्भोज (प्रातिपदिक) + सेवक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); बहुपद-तत्पुरुषः: ‘महाराज्ञ्याः चरमाम्भोजस्य सेवकाः’ = servants of the queen’s last/ultimate lotus(-feet)