Shloka 9
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
फालं वहन्नतिक्रूरं भ्रमद्भ्रुकुटिभीषणम् / अङ्गारपाटलाक्षश्च निःश्वसन्कृष्णसर्पवत्
Transliteration
phālaṃ vahannatikrūraṃ bhramadbhrukuṭibhīṣaṇam / aṅgārapāṭalākṣaśca niḥśvasankṛṣṇasarpavat
Translation
残酷な額を持ち、眉をひそめて恐ろしく、目は燃える炭のように赤く、黒蛇のようにシューと音を立てていた。
Word by Word
फालम्ploughshare/blade
फालम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootफाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
वहन्carrying
वहन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
Formवर्तमानकाले कृदन्तः, शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), प्रथमा एकवचन, पुंलिङ्ग (कर्तरि)
अति-क्रूरम्exceedingly cruel/terrible
अति-क्रूरम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय) + क्रूर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; फालम् इति विशेषणम्
भ्रमद्whirling, moving about
भ्रमद्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भ्रुकुटिभीषणम् इति विशेषणम्
भ्रुकुटि-भीषणम्terrifying with a frown
भ्रुकुटि-भीषणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootभ्रुकुटि (प्रातिपदिक) + भीषण (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (भ्रुकुट्या भीषणम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; फालम् इति विशेषणम्
अङ्गार-पाटल-अक्षःone whose eyes are red like embers
अङ्गार-पाटल-अक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअङ्गार (प्रातिपदिक) + पाटल (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (अङ्गारवत् पाटलानि अक्षाणि यस्य); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
निःश्वसन्breathing hard, hissing
निःश्वसन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootनि-श्वस् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अङ्गारपाटलाक्षः इति विशेषणम्
कृष्ण-सर्प-वत्like a black serpent
कृष्ण-सर्प-वत्:
Upamana (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक) + सर्प (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formउपमानवाचक-अव्यय (वत्-प्रयोगः, ‘like/as’)