Shloka 106
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
तदस्त्रदर्पनाशाय वामनाः शतशो ऽभवन् / महाराज्ञीदक्षहस्तकनिष्ठाग्रान्महौजसः
Transliteration
tadastradarpanāśāya vāmanāḥ śataśo 'bhavan / mahārājñīdakṣahastakaniṣṭhāgrānmahaujasaḥ
Translation
その武器の驕りを砕くため、たちまち百人ものヴァーマナが現れた。大いなる威力を備え、女王の右手小指の先端より生じたのである。
Word by Word
तत्-अस्त्र-दर्प-नाशायfor destroying the pride of that weapon
तत्-अस्त्र-दर्प-नाशाय:
सम्प्रदान (Sampradāna/Purpose-Dative)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक) + दर्प (प्रातिपदिक) + नाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; तत्पुरुषसमासः—‘तस्य अस्त्रस्य दर्पस्य नाशाय’ (for the destruction of the pride of that weapon)
वामनाःdwarfs; small beings
वामनाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवामन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
शतशःby hundreds; in hundreds
शतशः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootशतशस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; प्रकार/परिमाणवाचक क्रियाविशेषणम् (adverb of manner/number)
अभवन्came into being; arose
अभवन्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्
महा-राज्ञी-दक्ष-हस्त-कनिष्ठा-अग्रात्from the tip of the queen’s right-hand little finger
महा-राज्ञी-दक्ष-हस्त-कनिष्ठा-अग्रात्:
अपादान (Apadāna/Source)
TypeNoun
Rootमहा (पूर्वपद) + राज्ञी (प्रातिपदिक) + दक्ष (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक) + कनिष्ठा (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (अग्र-शब्दप्रधान), पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; समासः—‘महाराज्ञ्याः दक्षहस्तस्य कनिष्ठायाः अग्रात्’ (from the tip of the little finger of the queen’s right hand)
महा-ओजसःof great vigor; very powerful
महा-ओजसः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootमहा (पूर्वपद) + ओजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मधारयः—‘महद् ओजः येषां ते’ (very powerful); विशेषणम् (qualifying वामनाः)