Shloka 43
Bhaṇḍāsuraprādurbhāva
Rise and Consecration of Bhaṇḍāsura
Devanagari script
एवं संबोधितस्तेन शक्रो देवगणेश्वरः / तं मुनिं पूजयामास सर्वदेवैः समन्वितः / तपसे कृतसन्नाहो ययौ हैमवतं तटम्
Transliteration
evaṃ saṃbodhitastena śakro devagaṇeśvaraḥ / taṃ muniṃ pūjayāmāsa sarvadevaiḥ samanvitaḥ / tapase kṛtasannāho yayau haimavataṃ taṭam
Translation
かく諭されて、神々の主シャクラは諸天とともにその牟尼を礼拝した。苦行の支度を整え、ハイマヴァタの岸辺へと赴いた。
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Prakara-adhikarana (प्रकाराधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus)
संबोधितःaddressed
संबोधितः:
Pradhana-predicative (विधेय)
TypeAdjective
Rootसम् + बुध् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formक्त-कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘having been addressed’
तेनby him
तेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
शक्रःŚakra (Indra)
शक्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
देवगणेश्वरःlord of the host of gods
देवगणेश्वरः:
Apposition (विशेष्य-विशेषणभाव/समास)
TypeNoun
Rootदेव + गण + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवगणानाम् ईश्वरः)
तम्that (him)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
मुनिम्sage
मुनिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
पूजयामासhonored, worshipped
पूजयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; periphrastic perfect (आमास)
सर्वदेवैःwith all the gods
सर्वदेवैः:
Sahakari (सहकारी/Instrumental of accompaniment)
TypeNoun
Rootसर्व + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; कर्मधारयः (सर्वे देवाः)
समन्वितःaccompanied
समन्वितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + अन्वि (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formक्त-कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘accompanied/attended’
तपसेfor austerity
तपसे:
Sampradana/Purpose (सम्प्रदान/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन
कृतसन्नाहःhaving made preparations; prepared
कृतसन्नाहः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ-धातु+क्त) + सन्नाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (कृतः सन्नाहः यस्य)
ययौwent
ययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
हैमवतम्Himālayan, of Himavat
हैमवतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootहैमवत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (of Himavat)
तटम्bank, shore
तटम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन