Adhyaya 2

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे प्रथमे प्रक्रियापादे कृत्यसमुद्देशो नाम प्रथमो ऽध्यायः प्रत्यवोचन्पुनः सूतमृषयस्ते तपोधनाः / कुत्र सत्रं समभत्तेवषामद्भुतकर्मणाम्

かくして『聖ブラフマाण्ड・マハープラーナ』、ヴァーユが説く前半の第一プラクリヤーパーダに、「クリティヤ・サムッデーシャ」と名づける第一章がある。ついで苦行に富む仙人たちは再びスータに問うた――「驚異の行をなす賢仙たちのサトラ（祭会）は、どこで営まれたのか」。

Verse 2

कियन्तं चैव तत्कालं कथं च समवर्त्तत / आचचक्षे पुराणं च कथं तत्सप्रभञ्जनः

その時はどれほどの長さで、いかにして事は成就したのか。さらにサプラバンジャナはいかにこのプラーナを説いたのか、語ってください。

Verse 3

आचख्यौ विस्तरेणैव पर कौतूहलं हि नः / इति संचोदितः सूतः प्रत्युवाच शुभं वचः

尊き方よ、詳しく語ってください。私たちの好奇は尽きません。そう促されてスータは吉祥なる言葉で答えた。

Verse 4

शृणुध्वं यत्र ते धीरा मेनिरे मन्त्रमुत्तमम् / यावन्तं चाभवत्कालं यथा च समवर्तत

聞きなさい—そこでは賢者たちが最上の真言を尊んだ。その時はどれほどで、いかに成就したのか。

Verse 5

सिसृक्षमाणो विश्वं हि यजते विसृजत्पुरा / सत्रं हि ते ऽतिपुण्यं च सहस्रपरिवत्सरान्

宇宙を創造せんとして、創出の前に彼は祭祀（ヤジュニャ）を行った。彼らの大いなる功徳のサトラは千年に及んだ。

Verse 6

तपोगृहपतेर्यत्र ब्रह्मा चैवाभवत्स्वयम् / इडाया यत्र पत्नीत्वं शामित्रं यत्र बुद्धिमान्

苦行の住処の主が自らブラフマーであったところ。そこではイダーが正妻の位を得、また賢きシャーミトラがいた。

Verse 7

मृत्युश्चके महातेजास्तस्मिन्सत्रे महात्मनाम् / विबुधाश्चोषिरे तत्र सहस्रपरिवत्सरान्

その大いなる聖者たちのサトラに、強大な光威をもつムリティユも現れ、神々はそこで千年のあいだ住まわれた。

Verse 8

भ्रमतो धर्मचक्रस्य यत्र नेमिरशीर्यत / कर्मणा तेन विख्यातं नैमिषं मुनिपूजितम्

回転するダルマの輪の輪縁がすり減ったその地は、その因縁により『ナイミシャ』と名高く、牟尼たちに礼拝された。

Verse 9

यत्र सा गोमती पुण्या सिद्धचारणसेविता / रोहिणी स सुता तत्र गोमती साभवत् क्षणात्

シッダとチャーラナに仕えられる聖なるゴーマティーのあるその地で、ローヒニーの娘は刹那にしてゴーマティーとなった。

Verse 10

शक्तिर्ज्येष्ठा समभवद्वसिष्ठस्य महात्मनः / रुन्धत्याः सुतायात्रादानमुत्तमतेजसः

マハートマ・ヴァシシュタの長子としてシャクティが生まれた。彼はルンダティーの子で、最上の光威を備え、護り与える者であった。

Verse 11

कल्माषपादो नृपतिर्यत्र शक्रश्च शक्तिना / यत्र वैरं समभवद्विश्वामित्रवसिष्ठयोः

そこにはカルマーシャパーダ王がおり、シャクティの因縁によりシャクラ（インドラ）も来臨した。さらにその地で、ヴィシュヴァーミトラとヴァシシュタの怨みが生じた。

Verse 12

अदृश्यन्त्यां समभवन्मुनिर्यत्र पराशरः / पराभवो वसिष्ठस्य यस्य ज्ञाने ह्यवर्त्तयत्

アドリシュヤンティーの因縁の地にて聖仙パラーシャラが現れ、その智の威力により、ヴァシシュタの敗北さえ起こった。

Verse 13

तत्र ते मेनिरे शैलं नैमिषे ब्रह्मवादिनः / नैमिषं जज्ञिरे यस्मान्नैमिषीयास्ततः स्मृताः

そこでナイミシャにおいて、梵を説く者たちはその山を尊んだ。ナイミシャに生まれたゆえに、彼らは「ナイミシーヤ」と記憶される。

Verse 14

तत्सत्रमभवत्तेषां समा द्वादश धीमताम् / पुरूरवसि विक्रान्ते प्रशासति वसुंधराम्

その賢者たちのサトラ祭は十二年に及んだ。勇猛なるプルーラヴァが大地を治めていた時である。

Verse 15

अष्टादश समुद्रस्य द्वीपानश्रन् पुरूरवाः / तुतोष नैव रत्नानां लोभादिति हि नः श्रुतम्

プルーラヴァは海の十八の島々を享受したが、宝への貪欲ゆえに満足しなかったと、われらは聞いている。

Verse 16

उर्वशी चकमे तं च देवदूतप्रचोदिता / आजहार च तत्सत्रमुर्वश्या सह संगतः

天の使いに促され、ウルヴァシーは彼を慕った。ウルヴァシーと結ばれた彼は、そのサトラ祭へと赴いた。

Verse 17

तस्मिन्नरपतौ सत्रे नैमिषीयाः प्रचक्रिरे / यं गर्भं सुषुवे गङ्गा पावकाद्दीप्ततेजसम्

その王のサトラ祭において、ナイミシャの聖仙たちはヤジュニャを始めた。ガンガーは、パーヴァカ（聖なる火）より生じた、光り輝く胎を産み落とした。

Verse 18

तत्तुल्यं पर्वते न्यस्तं हिरण्यं समपद्यत / हिरण्मयं ततश्चके यज्ञवाटं महात्मनाम्

それに等しい黄金が山に置かれており、現れ出た。こうして大いなる聖者たちのために、黄金のヤジュニャの祭場が造られた。

Verse 19

विश्वकर्मा स्वयन्देवो भावनो लोकभावनः / स प्रविश्य ततः सत्रे तेषाममिततेजसाम्

自ら現れた神ヴィシュヴァカルマン、世界を形づくり育む者は、計り知れぬ光を放つ聖仙たちのそのサトラへと入った。

Verse 20

ऐडः पुरूरवा भेजे तं देशं मृगयां चरन् / तं दृष्ट्वा महादाश्वर्यं यज्ञवाटं हिरण्मयम्

アイダのプルーラヴァは狩りをしながらその地に至った。そこで彼は、壮麗なる黄金のヤジュニャ祭場を目にした。

Verse 21

लोभेन हतविज्ञानस्तदादातुमुपाक्रमत् / नैमिषेयास्ततस्तस्य चुक्रुधुर्नृपतिं भृशम्

貪欲によって彼の分別は失われ、それを奪い取ろうとした。するとナイミシャの聖仙たちは、その王に激しく憤った。

Verse 22

निजघ्नुश्चापि तं क्रुद्धाः कुशवज्रैर्मनीषिणः / तपोनिष्ठाश्च राजानं मुनयो देवचोदिताः

憤った賢者たちはクシャ草の金剛杵で彼を討ち、神々に促された苦行に堅住するムニたちは王をも罰した。

Verse 23

कुशवज्रौर्विनिष्पिष्टः स राजा व्यजहात्तनुम् / और्वशेयैस्ततस्तस्य युद्धं चक्रे नृपो भुवि

クシャの金剛杵に押し潰されてその王は身を捨て、ついでアウルヴァシェーヤの者たちが彼のために地上で戦を起こした。

Verse 24

नहुषस्य महात्मानं पितरं यं प्रचक्षते / स तेष्ववभृथेष्वेव धर्म्मशीलो महीपतिः

ナフシャの偉大なる父と称される、そのダルマに篤い王は、まさに彼らのアヴァブリタの沐浴の場にいた。

Verse 25

आयुरायभवायाग्र्यमस्मिन् सत्रे नरोत्तमः / शान्तयित्वा तु राजानं तदा ब्रह्मविदस्तथा

このサトラでは人中の最勝者アーユラーयバヴァーヤが先頭に立ち、その時ブラフマンを知る者たちが王を鎮めた。

Verse 26

सत्रमारेभिरे कर्त्तुं पृथ्वीवत्सा त्ममूर्तयः / बभूव सत्रे तेषां तु ब्रह्मचर्यं महात्मनाम्

大地を子牛のごとく見なし、アートマンの姿たる大士たちはサトラを開始した。そのサトラにおいて大士たちの梵行は堅く保たれた。

Verse 27

विश्वं सिसृक्षमाणानां पुरा विस्वसृजामिव / वैखानसैः प्रियसखैर्वाल खिल्यैर्मरीचिभिः

太古に宇宙を創造せんとした世界の創り手たちのごとく、愛しき友なるヴァイカーナサたちと、ヴァーラキリヤのマリーチたちと共に。

Verse 28

अजैश्च मुनिभिर्जातं सूर्यवैश्वानरप्रभः / वितृदेवाप्सरःसिद्धैर्गन्धर्वोरगचारणैः

アジャの聖仙より生まれ、太陽神スーリヤとヴァイシュヴァーナラのごとく輝き、ヴィトリデーヴァ、天女、成就者、ガンダルヴァ、ナーガ、チャーラナに囲まれていた。

Verse 29

भारतैः शुशुभे राजा देवैरिन्द्रसमो यथा / स्तोत्रशस्त्रैर्गृहैर्देवान्पितॄन्पित्र्यैश्च कर्मभिः

王はバーラタの民の中で、神々の中のインドラのように輝いた。讃歌と聖典と家の祭儀によって、神々と祖霊（ピトリ）を、祖霊供養の行によって敬い奉った。

Verse 30

आनर्चुःस्म यथाजाति गन्धर्वादीन् यथाविधि / आराधने स सस्मार ततः कर्मान्तरेषु च

人々はそれぞれの身分に応じ、定められた作法のままにガンダルヴァらを礼拝した。彼もまた供養の折には、その後も諸々の務めの合間にさえ想起し続けた。

Verse 31

जगुः सामानि गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः / व्याजह्रुर्मुनयो वाचं चित्राक्षरपदां शुभाम्

ガンダルヴァたちはサーマの歌を歌い、アプサラスの群れは舞い踊った。聖仙たちは、彩り豊かな文字と句に飾られた、吉祥なる言葉を唱えた。

Verse 32

मन्त्रादि तत्र विद्वांसो जजपुश्च परस्परम् / वितण्डावचनैश्चैव निजघ्नुः प्रतिवादिनः

そこでは賢者たちが互いにマントラを誦し、詭弁めいた論駁の言葉で反論者を打ち負かした。

Verse 33

ऋषयश्चैव विद्वांसः शब्दार्थन्यायकोविदाः / न तत्र हारितं किञ्चिद्विविशुर्ब्रह्मराक्षसाः

そこではリシと学匠が語・義・論理に通じていた。何一つ奪われはしなかったが、それでもブラフマ・ラークシャサたちは入り込んだ。

Verse 34

नैव यज्ञहरा दैत्या नैव वाजमुखास्त्रिणः / प्रायश्चित्तं दरिद्रं च न तत्र समजायत

そこには祭祀を奪うダイティヤもなく、ヴァージャムカの武器を携える者もいない。そこでは贖罪も貧困も生じなかった。

Verse 35

शक्तिप्रज्ञाक्रियायेगैर्विधिराशीष्वनुष्टितः / एवं च ववृधे सत्रं द्वादशाब्दं मनीषिणाम्

力と叡智と行為のヨーガによって、作法どおりに祝福の儀礼が修され、かくして賢者たちのサトラは十二年にわたり栄え増した。

Verse 36

ऋषीणां नैमिषीयाणां तदभूदिव वज्रिणः / वृद्धाद्या ऋत्विजो वीरा ज्योतिष्टोमान् पृथक्पृथक्

ナイミシャの聖仙たちには、それは金剛を執るインドラのごとく思われた。長老をはじめ勇なる祭官たちは、それぞれ別々にジョーティシュトーマ祭を修した。

Verse 37

चक्रिरे पृष्ठगमनाः सर्वानयुतदक्षिणान् / समाप्तयज्ञो यत्रास्ते वासुदेवं महाधिपम्

彼らは後に従って進み、一万のダクシナーを伴うあらゆる施与を成し遂げた。祭祀が円満に終わったその場に、大主ヴァースデーヴァが鎮座していた。

Verse 38

पप्रच्छुरमितात्मानं भवद्भिर्यदहं द्विजः / प्रचोदितः स्ववंशार्थं स च तानब्रवीत्प्रभुः

あなたがたに促され、私は द्विज として自らの系譜のため、無量の魂をもつマハープルシャに問いかけた。すると主は彼らに答えて語った。

Verse 39

शिष्यःस्वयंभुवो देवः सर्वं प्रत्यक्षदृग्वशी / अणिमादिभिरष्टाभिः सूक्ष्मैरङ्गैः समन्वितः

彼はスヴァヤンブー神の弟子で、万事を直観し、感官を制する者であった。アニマー等の八つの微妙なシッディを具えていた。

Verse 40

तिर्यग्वातादिभिर्वर्षैः सर्वां ल्लोकान्बिभर्ति यः / सप्तस्कन्धा भृताः शाखाः सर्वतोयाजराजरान्

横風を伴う雨などによって一切の世界を支え養う者。七つの幹と支えられた枝をもち、四方に水の恵み満ち、老いなき不死の存在である。

Verse 41

विषयैर् मरुतो यस्य संस्थिताः सप्तसप्तकाः / व्यूहत्रयाणां सूतानां कुर्वन् सत्रं महाबलः

彼の支配のもと、諸領域に住するマルトたちは七つずつの群として整えられている。その大力の者は、三つのヴ्यूーハに属するスータたちのためにサトラ祭を執り行う。

Verse 42

तेजसश्वाप्युपायानां दधातीह शरीरिणः / प्राणाद्या वृत्तयः पञ्च धारणानां स्ववृत्तिभिः

彼はここで、身体をもつ者たちにテージャス（光熱の力）の手段をも授ける。プラーナに始まる五つの働きが、それぞれの作用によって保持を成す。

Verse 43

पूर्यमामः शरीराणां धारणं यस्य कुर्वते / आकाशयोनिर्द्विगुणः शाब्दस्पर्शसमन्वितः

満ちゆく身体を支え保つものは、アーカーシャ（虚空）を源とし、二つの性質を備え、音と触とを伴う。

Verse 44

वाचोरणिः समाख्याता शब्दशास्त्रविचक्षणैः / भारत्यार्ः श्लक्ष्णया सर्वान्मुनीन्प्रह्लादयन्निव

音声学（śabda-śāstra）に通じた者たちはこれを「ヴァーチョーラニ」と称した。まるでバーラティー（サラスヴァティー）の滑らかな言葉で、すべての牟尼を歓喜させるかのように。

Verse 45

पुराणज्ञाः सुमनसः पुराणाश्रययुक्तया / पुराम नियता विप्राः कथामकथयद्विभुः

彼らはプラーナに通じ、心澄み、プラーナの拠り所に立つ戒律あるヴァイプラたちであった。そのとき大いなる御方（ヴィブフ）は古の物語を語り始めた。

Verse 46

एतत्सर्वं यथावृत्तमाख्यानं द्विजसत्तमाः / ऋषीणां च परं चैतल्लोकतत्त्वमनुत्तमम्

最勝の二度生まれ（ドヴィジャ）たちよ、これはすべて起こったとおりの物語である。しかもこれは聖仙（リシ）たちの至高の教え、世の真理として無上のもの。

Verse 47

ब्रह्मणा यत्पुरा प्रोक्तं पुराणं ज्ञानमुत्तमम् / देवतानामृषीणां च सर्वपापप्रमोचनम्

これは梵天が古に説いた最上の智慧としてのプラーナであり、神々と聖仙（リシ）に属し、あらゆる罪を滅する。

Verse 48

विस्तरेणानुपूर्व्या च तस्य वक्ष्याम्यनुक्रमम्

これより、その次第を詳しく、順を追って説き明かそう。