Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Sudāmā Brāhmaṇa Receives Kṛṣṇa’s Mercy

The Gift of Flat Rice

इति तच्चिन्तयन्नन्त: प्राप्तो निजगृहान्तिकम् । सूर्यानलेन्दुसङ्काशैर्विमानै: सर्वतो वृतम् ॥ २१ ॥ विचित्रोपवनोद्यानै: कूजद्‌द्विजकुलाकुलै: । प्रोत्फुल्ल‍कमुदाम्भोजकह्लारोत्पलवारिभि: ॥ २२ ॥ जुष्टं स्वलङ्कृतै: पुम्भि: स्‍त्रीभिश्च हरिणाक्षिभि: । किमिदं कस्य वा स्थानं कथं तदिदमित्यभूत् ॥ २३ ॥

iti tac cintayann antaḥ prāpto niya-gṛhāntikam sūryānalendu-saṅkāśair vimānaiḥ sarvato vṛtam

こうして心中に思い巡らしながら、スダーマは自分の家のあった場所に着いた。ところがそこは、太陽・火・月の光を合わせたように輝く高大な天上の宮殿に四方を囲まれていた。趣向を凝らした庭園には鳥の群れがさえずり、池にはクムダ、アンボージャ、カフラーラ、ウトパラの蓮華が咲き誇る。麗しく装った男たちと、鹿のような瞳の女たちが侍していた。スダーマは驚いて、「これは何だ。誰の住まいなのか。どうしてこうなったのだ」と思った。

इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय—उद्धरण/वाक्यसमाप्ति सूचक
तत्that
तत्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; ‘that (thought/matter)’—कर्म (cintayan)
चिन्तयन्thinking
चिन्तयन्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeVerb
Root√चिन्त् (धातु) + चिन्तयत् (कृदन्त)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘thinking’
अन्तःwithin/inwardly
अन्तः:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्तः (अव्यय)
Formअव्यय—अन्तर्भाव/अन्तःकरणे (internally)
प्राप्तःarrived
प्राप्तः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र√आप् (धातु) + प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्तः—क्त (PPP used in active sense), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘arrived’
निजगृहान्तिकम्near his own house
निजगृहान्तिकम्:
कर्म/अधिकरण (Karma/Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootनिज (प्रातिपदिक) + गृह (प्रातिपदिक) + अन्तिक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (‘near one’s own house’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; गत्यर्थकक्रियायाः कर्म/देश (goal)
सूर्यानलेन्दुसङ्काशैःwith (things) resembling the sun, fire, and moon
सूर्यानलेन्दुसङ्काशैः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + अनल (प्रातिपदिक) + इन्दु (प्रातिपदिक) + सङ्काश (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समासः (सूर्य-अनल-इन्दु) + तत्पुरुष (‘like’ = सङ्काश); पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; विशेषणम् (vimānaiḥ)
विमानैःby/with aerial palaces
विमानैः:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; करण/सहकारि (means/with)
सर्वतःon all sides
सर्वतः:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय—देशवाचक (from all sides)
वृतम्surrounded
वृतम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeVerb
Root√वृ (धातु) + वृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्तः—क्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘surrounded/covered’ (agreeing with implied ‘gṛham/ sthānam’)

Śrīla Śrīdhara Svāmī gives the sequence of the brāhmaṇa’s thoughts: First, seeing a great, unfamiliar effulgence, he thought, “What is this?” Then, noting the palaces, he asked himself, “Whose place is this?” And recognizing it as his own, he wondered, “How has it become so transformed?”

S
Sudāmā
Ś
Śrī Kṛṣṇa

FAQs

This verse shows Sudāmā finding his humble home transformed and surrounded by radiant vimānas—an outward sign of Śrī Kṛṣṇa’s extraordinary mercy upon pure, selfless devotion.

Because the place near his house appeared completely changed—encircled by brilliant celestial vehicles—indicating that Kṛṣṇa had blessed him beyond his expectations.

Serve with sincerity without bargaining for results; divine grace may manifest in unexpected ways, transforming one’s life beyond one’s limited calculations.