Home›Srimad Bhagavatam›Dashama Skandha›Adhyaya 16›Shloka 21
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 21

Kāliya-damana: Kṛṣṇa Subdues the Serpent and Purifies the Yamunā

Devanagari script

ता: कृष्णमातरमपत्यमनुप्रविष्टां तुल्यव्यथा: समनुगृह्य शुच: स्रवन्त्य: । तास्ता व्रजप्रियकथा: कथयन्त्य आसन् कृष्णाननेऽर्पितद‍ृशो मृतकप्रतीका: ॥ २१ ॥

Transliteration

tāḥ kṛṣṇa-mātaram apatyam anupraviṣṭāṁ tulya-vyathāḥ samanugṛhya śucaḥ sravantyaḥ tās tā vraja-priya-kathāḥ kathayantya āsan kṛṣṇānane ’rpita-dṛśo mṛtaka-pratīkāḥ

Translation

彼女たちも同じ痛みに涙を流しつつ、意識のすべてが息子に入り込んだクリシュナの母を支え、押しとどめた。クリシュナの顔に目を据え、まるで屍のように立ち尽くしながら、彼女たちは交代でヴラジャの愛し子の物語と御遊戯を語り続けた。

Synonyms
ताःthey (those gopīs)
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; सर्वनाम
कृष्ण-मातरम्Krishna’s mother
कृष्ण-मातरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकृष्ण + मातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (कृष्णस्य माता)
अपत्यम्her child
अपत्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअपत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; ‘सन्तानम्/पुत्रम्’ अर्थे
अनुप्रविष्टाम्having entered (after him)/following in
अनुप्रविष्टाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनु-प्र-विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); विशेषणम् (कृष्णमातरम्)
तुल्य-व्यथाःhaving equal pain
तुल्य-व्यथाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुल्य + व्यथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; कर्मधारयः (तुल्या व्यथा यासाम्) विशेषणम् (ताः)
समनुगृह्यhaving consoled/shown compassion
समनुगृह्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-अनु-ग्रह् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तम् (gerund)
शुचःsorrows/tears of grief
शुचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशुच्/शोक (प्रातिपदिक: शुच् f.)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम् (or प्रथमा बहुवचनम् as object-like); here as object with sravantyaḥ: ‘tears of sorrow’
स्रवन्त्यःshedding/flowing
स्रवन्त्यः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootस्रु (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
ताःthey
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; पुनरुक्ति
ताःeach of them
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; पुनरुक्ति (तास्ता = each and every one)
व्रज-प्रिय-कथाःbeloved stories of Vraja
व्रज-प्रिय-कथाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootव्रज + प्रिय + कथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्; तत्पुरुषः (व्रजस्य प्रियाः कथाः / व्रजप्रियाः कथाः) कर्म (कथयन्त्यः)
कथयन्त्यःspeaking/telling
कथयन्त्यः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
आसन्were
आसन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past) प्रथमपुरुषः बहुवचनम्; परस्मैपदम्
कृष्ण-आननेon Krishna’s face
कृष्ण-आनने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृष्ण + आनन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (कृष्णस्य आनने)
अर्पित-दृशःwith eyes fixed (on him)
अर्पित-दृशः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअर्पित (√अर्प् क्त) + दृश्/दृश् (प्रातिपदिक: दृश् f./दृश् as ‘sight’)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; तत्पुरुषः (अर्पिताः दृशः यासाम् = whose eyes were fixed) विशेषणम् (ताः)
मृतक-प्रतीकाःappearing like dead
मृतक-प्रतीकाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमृतक + प्रतीक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; कर्मधारयः (मृतकवत् प्रतीकाः = like dead persons) विशेषणम् (ताः)
Characters & Entities
Ś
Śrī Kṛṣṇa
M
Mother Yaśodā
G
Gopīs (women of Vraja)

FAQs

This verse shows the Vraja women weeping, trying to console Yaśodā, yet remaining utterly fixed on Kṛṣṇa—so absorbed in love that they seem almost lifeless without His safety.

Because they shared the same grief and tried to comfort Yaśodā by recalling dear, intimate memories of Vraja and Kṛṣṇa, even while their attention stayed on Kṛṣṇa’s face.

It teaches steady remembrance of Kṛṣṇa in crisis—supporting others with compassion while keeping one’s mind and “gaze” (attention) anchored in the Lord.

←Previous Verse
Next Verse→