Adhyaya 26

Verse 1

नारद उवाच स एकदा महेष्वासो रथं पञ्चाश्वमाशुगम् । द्वीषं द्विचक्रमेकाक्षं त्रिवेणुं पञ्चबन्धुरम् ॥ १ ॥ एकरश्म्येकदमनमेकनीडं द्विकूबरम् । पञ्चप्रहरणं सप्तवरूथं पञ्चविक्रमम् ॥ २ ॥ हैमोपस्करमारुह्य स्वर्णवर्माक्षयेषुधि: । एकादशचमूनाथ: पञ्चप्रस्थमगाद्वनम् ॥ ३ ॥

ナーラダは語った。大王よ、かつて大弓の使い手プランジャナ王は、黄金の鎧をまとい、尽きぬ矢を収めた矢筒を携え、黄金で飾られた戦車に乗った。五頭の俊足の馬に引かれ、十一人の将を伴って、「パンチャ・プラスタ」と名づける森へ向かった。その戦車は二輪一軸で、旗は三つ、手綱は一つ、御者は一人、座は一つ、轅は二本、武器は五つ、覆いは七つ。走り方は五通りで、前には五つの障碍があった。

Verse 2

नारद उवाच स एकदा महेष्वासो रथं पञ्चाश्वमाशुगम् । द्वीषं द्विचक्रमेकाक्षं त्रिवेणुं पञ्चबन्धुरम् ॥ १ ॥ एकरश्म्येकदमनमेकनीडं द्विकूबरम् । पञ्चप्रहरणं सप्तवरूथं पञ्चविक्रमम् ॥ २ ॥ हैमोपस्करमारुह्य स्वर्णवर्माक्षयेषुधि: । एकादशचमूनाथ: पञ्चप्रस्थमगाद्वनम् ॥ ३ ॥

ナーラダは語った。「王よ、かつて大弓の使い手プランジャナ王は、黄金の鎧をまとい、尽きぬ矢を収めた矢筒を携え、十一人の将とともに、五頭の俊馬に引かれる黄金に飾られた戦車に乗り、『パンチャ・プラスタ』と呼ばれる森へ赴いた。その戦車は二輪一軸で、旗は三つ、手綱は一筋、御者は一人、座は一つ、轅は二本、武器は五種、覆いは七重、進み方は五様で、前には五つの障りがあった。」

Verse 3

नारद उवाच स एकदा महेष्वासो रथं पञ्चाश्वमाशुगम् । द्वीषं द्विचक्रमेकाक्षं त्रिवेणुं पञ्चबन्धुरम् ॥ १ ॥ एकरश्म्येकदमनमेकनीडं द्विकूबरम् । पञ्चप्रहरणं सप्तवरूथं पञ्चविक्रमम् ॥ २ ॥ हैमोपस्करमारुह्य स्वर्णवर्माक्षयेषुधि: । एकादशचमूनाथ: पञ्चप्रस्थमगाद्वनम् ॥ ३ ॥

ナーラダは語った。「王よ、プランジャナは五頭の俊馬に引かれる黄金に飾られた戦車に乗った。黄金の鎧と尽きぬ矢筒を携え、十一人の将とともに『パンチャ・プラスタ』の森へ出立した。戦車の構え—二輪一軸、三つの旗、一筋の手綱など—は先に述べたとおりであった。」

Verse 4

चचार मृगयां तत्र द‍ृप्त आत्तेषुकार्मुक: । विहाय जायामतदर्हां मृगव्यसनलालस: ॥ ४ ॥

そこで彼は誇らしげに弓矢を取り、狩猟に出た。狩りの欲に心を奪われ、離れがたいはずの王妃をも顧みず、森へと赴いた。

Verse 5

आसुरीं वृत्तिमाश्रित्य घोरात्मा निरनुग्रह: । न्यहनन्निशितैर्बाणैर्वनेषु वनगोचरान् ॥ ५ ॥

その時、彼はアスラ的な性向に染まり、心は凄惨で慈悲を失った。鋭い矢で森の無垢な獣たちを次々と射殺し、多くを屠った。

Verse 6

तीर्थेषु प्रतिद‍ृष्टेषु राजा मेध्यान् पशून् वने । यावदर्थमलं लुब्धो हन्यादिति नियम्यते ॥ ६ ॥

聖典の定めはこうである。王が肉食に強く惹かれるなら、啓示された祭祀の規定に従い、聖地を拝してのち森へ赴き、必要な分だけ「メーディヤ（供犠に適う）」の獣を狩ることが許される。しかし無用に、また無制限に殺すことは許されない。ヴェーダが殺生を規制するのは、ラジャスとタマス（激情と無明）に支配された愚者の放縦を止めるためである。

Verse 7

य एवं कर्म नियतं विद्वान् कुर्वीत मानव: । कर्मणा तेन राजेन्द्र ज्ञानेन न स लिप्यते ॥ ७ ॥

ナーラダ・ムニはプラチーナバルヒサット王に語り続けました。「親愛なる王よ、ヴェーダ経典の指示に従って働く人は、果報を求める活動に巻き込まれることはありません。」

Verse 8

अन्यथा कर्म कुर्वाणो मानारूढो निबध्यते । गुणप्रवाहपतितो नष्टप्रज्ञो व्रजत्यध: ॥ ८ ॥

さもなければ、気まぐれに行動する人は、偽りの名声のために転落します。こうして彼は自然の法則（三様式）に巻き込まれ、真の知性を失い、生と死のサイクルの中で永遠に迷い続けます。

Verse 9

तत्र निर्भिन्नगात्राणां चित्रवाजै: शिलीमुखै: । विप्लवोऽभूद्दु:खितानां दु:सह: करुणात्मनाम् ॥ ९ ॥

プ ランジャナ王がこのように狩りをしているとき、森の中の多くの動物が鋭い矢尻に貫かれ、激痛の中で命を落としました。王によるこれらの破壊的で恐ろしい行為を見て、慈悲深い性質の人々は皆、非常に悲しみました。

Verse 10

शशान् वराहान् महिषान् गवयान् रुरुशल्यकान् । मेध्यानन्यांश्च विविधान् विनिघ्नन् श्रममध्यगात् ॥ १० ॥

このようにして、プランジャナ王は、ウサギ、イノシシ、水牛、バイソン、黒鹿、ヤマアラシ、その他の獲物を含む多くの動物を殺しました。殺しに殺した後、王は非常に疲れ果ててしまいました。

Verse 11

तत: क्षुत्तृट्परिश्रान्तो निवृत्तो गृहमेयिवान् । कृतस्‍नानोचिताहार: संविवेश गतक्लम: ॥ ११ ॥

その後、王は非常に疲れ、空腹と喉の渇きを覚え、王宮に戻りました。戻った後、彼は入浴し、適切な夕食をとりました。そして休息を取り、すべての落ち着きのなさから解放されました。

Verse 12

आत्मानमर्हयां चक्रे धूपालेपस्रगादिभि: । साध्वलङ्कृतसर्वाङ्गो महिष्यामादधे मन: ॥ १२ ॥

その後、プランジャナ王は香を焚き、香り高い白檀を塗り、花輪を身にまとって全身を美しく飾った。こうして清々しくなり、王妃を探し始めた。

Verse 13

तृप्तो हृष्ट: सुद‍ृप्तश्च कन्दर्पाकृष्टमानस: । न व्यचष्ट वरारोहां गृहिणीं गृहमेधिनीम् ॥ १३ ॥

食事を終えて飢えと渇きが満たされると、プランジャナ王は喜び、さらに少し驕りも抱いた。高い意識へ向かう代わりに、心はカンダルパ（愛神）に引かれ、家の生活を満たしてくれる妻を求めて探し始めた。

Verse 14

अन्त:पुरस्त्रियोऽपृच्छद्विमना इव वेदिषत् । अपि व: कुशलं रामा: सेश्वरीणां यथा पुरा ॥ १४ ॥

その時、プランジャナ王は少し不安になり、奥宮の女たちに尋ねた。「麗しき者たちよ、そなたらとそなたらの主（王妃）は、以前のように安らかであるか。」

Verse 15

न तथैतर्हि रोचन्ते गृहेषु गृहसम्पद: । यदि न स्याद्गृहे माता पत्नी वा पतिदेवता । व्यङ्गे रथ इव प्राज्ञ: को नामासीत दीनवत् ॥ १५ ॥

プランジャナ王は言った。「今や家の財や調度は、以前ほど私の心を惹かぬ。家に母もなく、夫を“パティ・デーヴァター（夫を神と仰ぐ）”として仕える妻もなければ、その家は車輪なき戦車のようなものだ。そんな動かぬ車に、どの愚か者が座ろうか。」

Verse 16

क्‍व वर्तते सा ललना मज्जन्तं व्यसनार्णवे । या मामुद्धरते प्रज्ञां दीपयन्ती पदे पदे ॥ १६ ॥

あの麗しき女性はどこにいるのか。危難の海に沈みかける私を、いつも救い上げてくれる者だ。歩むたびに私の知恵を灯して守ってくれる—どうかその居場所を知らせてほしい。

Verse 17

रामा ऊचु: नरनाथ न जानीमस्त्वत्प्रिया यद्वय‍वस्यति । भूतले निरवस्तारे शयानां पश्य शत्रुहन् ॥ १७ ॥

女たちは王に申し上げた。「おお民の主よ、あなたの愛する王妃がなぜこのような境遇を選ばれたのか、私たちには分かりません。敵を討つお方よ、ご覧ください。彼女は敷物もなく地に横たわっております。なぜこのように振る舞うのか理解できません。」

Verse 18

नारद उवाच पुरञ्जन: स्वमहिषीं निरीक्ष्यावधुतां भुवि । तत्सङ्गोन्मथितज्ञानो वैक्लव्यं परमं ययौ ॥ १८ ॥

ナーラダは言った。「親愛なるプラーチーナバルヒ王よ、プランジャナ王が、王妃が地に横たわり托鉢僧のように見えるのを見た瞬間、執着によって知性がかき乱され、彼は甚だしい当惑に陥った。」

Verse 19

सान्‍त्वयन् श्लक्ष्णया वाचा हृदयेन विदूयता । प्रेयस्या: स्‍नेहसंरम्भलिङ्गमात्मनि नाभ्यगात् ॥ १९ ॥

王は胸を痛めながらも、きわめて柔らかな言葉で妃を慰め始めた。悔いに満ちて宥めようとしたが、愛する妃の心に、愛ゆえに生じる怒りのしるしは少しも見いだせなかった。

Verse 20

अनुनिन्येऽथ शनकैर्वीरोऽनुनयकोविद: । पस्पर्श पादयुगलमाह चोत्सङ्गलालिताम् ॥ २० ॥

そこで、なだめる術に長けた勇王は、ゆっくりと妃を宥め始めた。まず彼女の両足に触れ、次に優しく抱きしめ、膝に座らせて、こう語り始めた。

Verse 21

पुरञ्जन उवाच नूनं त्वकृतपुण्यास्ते भृत्या येष्वीश्वरा: शुभे । कृताग:स्वात्मसात्कृत्वा शिक्षादण्डं न युञ्जते ॥ २१ ॥

プランジャナは言った。「吉祥なる美しき妻よ、主人が召使いを自分の者として受け入れながら、その過ちに対して教えのための罰を与えないなら、その召使いはまことに不運で、功徳に乏しい者と見なされる。」

Verse 22

परमोऽनुग्रहो दण्डो भृत्येषु प्रभुणार्पित: । बालो न वेद तत्तन्वि बन्धुकृत्यममर्षण: ॥ २२ ॥

ほっそりとした乙女よ、主人が僕を戒めるとき、それを至上の慈悲として受け取るべきである。怒る者は愚かで、友の務めは諭し正すことなのだ。

Verse 23

सा त्वं मुखं सुदति सुभ्र्‌वनुरागभार व्रीडाविलम्बविलसद्धसितावलोकम् । नीलालकालिभिरुपस्कृतमुन्नसं न: स्वानां प्रदर्शय मनस्विनि वल्गुवाक्यम् ॥ २३ ॥

美しい歯と眉をもつ我が妻よ、愛と恥じらいに満ちてゆるやかに花開く微笑みのまなざし、その顔を私に見せておくれ。青黒い髪、すっと高い鼻、甘い言葉とともに、怒りを捨てて私を憐れんでほしい。

Verse 24

तस्मिन्दधे दममहं तव वीरपत्नि योऽन्यत्र भूसुरकुलात्कृतकिल्बिषस्तम् । पश्ये न वीतभयमुन्मुदितं त्रिलोक्या- मन्यत्र वै मुररिपोरितरत्र दासात् ॥ २४ ॥

勇士の妻よ、もし誰かがそなたを犯したなら私に告げよ。婆羅門の家系でない限り、私はその者を罰する用意がある。だがムラリプ（主クリシュナ）の僕に対する無礼は、三界の内外いずこであれ、私は誰一人赦さぬ。

Verse 25

वक्त्रं न ते वितिलकं मलिनं विहर्षं संरम्भभीममविमृष्टमपेतरागम् । पश्ये स्तनावपि शुचोपहतौ सुजातौ बिम्बाधरं विगतकुङ्कुमपङ्करागम् ॥ २५ ॥

愛しい妻よ、今日まで私はそなたの顔をティラカなしで見たことがない。曇り、沈み、怒りに恐ろしく、飾りも愛情の輝きも失った姿も見たことがない。涙で濡れた美しい胸も、ビンバの実のように赤い唇がクンクムの紅を失ったのも、かつて見たことがない。

Verse 26

तन्मे प्रसीद सुहृद: कृतकिल्बिषस्य स्वैरं गतस्य मृगयां व्यसनातुरस्य । का देवरं वशगतं कुसुमास्त्रवेग विस्रस्तपौंस्‍नमुशती न भजेत कृत्ये ॥ २६ ॥

王妃よ、罪深い欲望に駆られ、そなたに断りもなく狩りに森へ行った。ゆえに私はそなたを傷つけたと認める。それでも私を最も親しい従者と思い、どうか機嫌を直してほしい。私は実に打ちひしがれているが、カーマの花の矢に射られて欲情にも燃えている。美しい女で、己に屈した情欲の夫との合一を拒む者がいようか。