Adhyaya 65

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये कूपवापीतडागादिप्रतिष्ठाकथनं नाम चतुःषष्टितमो ऽध्यायः अथ पञ्चषष्टितमो ऽध्यायः सभास्थापनकथनं भगवानुवाच सभादिस्थानं वक्ष्ये तथैव तेषां प्रवर्तनं भूमौ परीक्षितायाञ्च वास्तुयागं समाचरेत्

かくして、『アグニ・プラーナ』—原初の大プラーナにおいて—「井戸・階段井戸・池などの奉献（プラティシュター）を説く」と題する第六十四章は終わる。いま第六十五章「集会堂の建立を説く」が始まる。世尊は言われた。「集会堂および付属建築にふさわしい場所と、それらを地上で運用する方法を説こう。土地を検分したのち、規定に従ってヴァーストゥ祭（Vāstu-yajña）を行うべきである。」

Verse 2

स्वेच्छया तु सभां कृत्वा स्वेच्छया स्थापयेत् सुरान् तोयं समुत्सृजेदेवमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः गोकुलं पाययेद् द्विजानिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः चतुष्पथे ग्रामादौ च न शून्ये कारयेत् सभां

自らの力に応じて集会堂を建て、同じく力に応じて神々を安置すべきである。次いで、献水・灑水の作法（奉献の浄めの儀）を行う。（異読：「牛群（ゴークラ）と二度生まれ（ドヴィジャ）に水を与えるべし」。）集会堂は四つ辻、または村の入口・外縁に建て、荒涼として人の住まぬ所に建ててはならない。

Verse 3

निर्मलः कुलमुद्धृत्य कर्ता स्वर्गे विमोदते अनेन विधिना कुर्यात् सप्तभौमं हरेर्गृहं

清浄となり、自らの家系を高め（救い上げ）た施主は、天界において歓喜する。この同じ作法によって、ハリ（ヴィシュヌ）の七重の家／寺院を建立すべきである。

Verse 4

यथा राज्ञां तथान्येषां पूर्वाद्याश् च ध्वजादयः कोणभुजान् वर्जयित्वा चतुःशालं तु वर्तयेत्

王たちの場合と同様に、他の者においても、東方など諸方位の標識—旗幟など—を配すべきである。ただし隅の張り出しは避け、四堂（四方形）の構えを施行せよ。

Verse 5

त्रिशालं वा द्विशालं वा एकशालमथापि वा व्ययाधिकं न कुर्वीत व्ययदोषकरं हि तत्

三殿の構えであれ、二殿の構えであれ、あるいは一殿のみであれ、身の丈を超える費用をもって事を起こしてはならない。まことにそれは、破滅的な出費を生む過失である。

Verse 6

आयाधिके भवेत् पीडा तस्मात् कुर्यात् समं द्वयं करराशिं समस्तन्तु कुर्याद्वसुगुणं गुरुः

収入または徴収が過度となれば苦悩が生じる。ゆえに両辺を等しく整えるべきである。師は言う、総じて「カララーシ」（手中に算定された額）は八倍とせよ。

Verse 7

सप्तार्चिषा हृते भागे गर्गविद्याविचक्षणः अष्टधा भाजिते तस्मिन् यच्छेषं स व्ययो गतः

「七光者」（サプタールチシュ、すなわちクリッティカー／プレアデス）がその分を奪い去ったとき、ガルガの学に通暁する者は言う。次にその残りを八分するとき、なお残る余りを「ヴ்யヤ」（損失・不足）と名づける。

Verse 8

अथवा करराशिं तु हन्यात् सप्तार्चिषा बुधः वसुभिः संहृते भागे पृथ्व्यादि परिकल्पयेत्

あるいは、賢者は「カララーシ」（手中の集計）を打って印を付すべきである。諸ヴァスがその分を収めたなら、次に「プṛthvī（地）」をはじめとして諸元素を配当し整える。

Verse 9

ध्वजो धूम्रस् तथा सिंहः श्वा वृषस्तु खरो गजः तथा ध्वाङ्क्षस्तु पूर्वादावुद्भवन्ति विकल्पयेत्

旗、煙、獅子、犬、牡牛、驢馬、象、そして烏—これらが東方をはじめとして諸方位に現れるとき、方角ごとの異同に従って解釈すべきである。

Verse 10

त्रिशालकत्रयं शस्तं उदक्पूर्वविवर्जितं याम्यां परगृहोपेतं द्विशालं लभ्यते सदा

三翼の家（triśālā）の三種の配置は称賛されるが、北向き・東向きのものは除外される。しかるに南側の家が隣家と連結する場合、それは常に二翼の家（dviśālā）に分類される。

Verse 11

याम्ये शालैकशालं तु प्रत्यक्शालमथापि वा एकशालद्वयं शस्तं शेषास्त्वन्ये भयावहाः

南側では、一堂の家（ekaśālā）あるいは西向きの堂（pratyakśālā）さえも推奨される。さらに一堂を二つ並べる形（ekaśālā-dvaya）も可とされ、その他の配置は危難を招くと説かれる。

Verse 12

चतुःशालं सदा शस्तं सर्वदोषविवर्जितं एकभौमादि कुर्वीत भवनं सप्तभौमकं

四方に翼をめぐらす四舎（catuḥśāla）の家は、あらゆる欠陥を離れるゆえ常に推奨される。住居は一階建てから造り始め、七階建てに至るまで増築してよい。

Verse 13

द्वारवेद्यादिरहितं पूरणेन विवर्जितं देवगृहं देवतायाः प्रतिष्ठाविधिना सदा

扉口・ヴェーディー（vedī、祭壇）などの要部を欠き、しかも正しく完成されていない（未充足のまま残された）神殿は、定められた安置・開眼の作法（pratiṣṭhā-vidhi）により常に退けられるべきである。

Verse 14

पूश् चतुष्पथग्रामादाविति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ध्वजादि इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः संस्थाप्य मनुजानाञ्च समुदायोक्तकर्मणा प्रातः सर्वौषधीस्नानं कृत्वा शुचिरतन्द्रितः

プーシャン（Pūṣan）を安置し——あるいは標記された写本の異読によれば、村の四辻（四道の交会）に（神を）安置し、また別の標記異読によれば、旗幡などを安置し——さらに共同儀礼に説かれる作法に従って集会の人々に許可を与えたのち、夜明けに万薬の草をもって沐浴し、清浄にして怠惰なきようにすべきである。

Verse 15

मधुरैस्तु द्विजान् भोज्य पूर्णकुम्भादिशोभितं सतोरणं स्वस्ति वाच्य द्विजान् गोष्ठहस्तकः

甘味の供物をもって二度生まれの者（ドヴィジャ）を饗すべし。場は満水壺（プールナ・クンバ）その他の吉祥物で荘厳し、トーラナの飾門を設ける。婆羅門には安寧の祝詞を述べ、施主は合掌して恭しく彼らに仕えるべし。

Verse 16

गृही गृहं प्रविशेच्च दैवज्ञान् प्रार्च्य संविशेत् गृहे पुष्टिकरं मन्त्रं पठेच्चेमं समाहितः

家長は家に入るべし。まず神聖儀礼を知る者（学識ある祭官・占星の司祭）を礼拝してから、住み定めよ。家の中では心を一つにして、この繁栄を授ける真言を誦すべし。

Verse 17

ॐ नन्दे नन्दय वाशिष्ठे वसुभिः प्रजया सह जये भार्गवदायदे प्रजानां विजयावहे

オーム。おおナンダーよ、我らを歓喜させよ。おおヴァーシシュティーよ、ヴァスたちとともに、また子孫とともに。おおジャヤーよ、バールガヴァの遺産を授ける者よ、民に勝利をもたらせ。

Verse 18

पूर्णे ऽङ्गिरसदायादे पूर्णकामं कुरुध्व मां भद्रे काश्यपदायादे कुरु भद्रां मतिं मम

おおプールナー、アンギラスの後裔よ、我をして願いの満たされる者とせよ。おおバドラ―、カश्यパの後裔よ、我が理解を吉祥ならしめよ。

Verse 19

सर्ववीजौषधीयुक्ते सर्वरत्नौषधीवृते रुचिरे नन्दने नन्दे वासिष्ठे रम्यतामिह

あらゆる種子と薬草を具え、宝玉のごとき草木と治癒の植物に覆われた、この輝かしきナンダナの林苑において—おおヴァーシシュタよ—ここが麗しく快い場となりますように。

Verse 20

प्रजापतिसुते देवि चतुरस्रे महीयसि सुभगे सुव्रते देवि गृहे काश्यपि रम्यतां

おお女神よ、プラジャーパティの御娘よ。おおカーश्यピーよ。四隅の方形なる地割において崇められる尊き御方よ—吉祥にして善き誓願を保つ女神よ—この家に喜びつつ、麗しく安住したまえ。

Verse 21

पूजिते परमाचार्यैर् गन्धमाल्यैर् अलङ्कृते भवभूतिकरे देवि गृहे भार्गवि रम्यतां

最上の師たちにより供養され、香と花鬘にて荘厳されたならば—福徳（繁栄）をもたらす女神よ—バールガヴィーよ、この家に慈悲をもって、喜びつつ麗しく住したまえ。

Verse 22

अव्यक्ते व्याकृते पूर्णे मुनेरङ्गिरसः सुते इष्टके त्वं प्रयच्छेष्टं प्रतिष्ठां कारयाम्यहं

おおイシュタカー（聖なる煉瓦）よ、未顕（アヴィヤクタ）としても顕現（ヴィヤークリタ）としても円満なる者よ—牟尼アンギラスの御娘よ—望む恩寵を授けたまえ。われは汝のプラティシュター（安置・開眼の奉献）を執り行わん。

Verse 23

देशस्वामिपुरस्वामिगृहस्वामिपरिग्रहे मनुष्यधनहस्त्यश्वपशुवृद्धिकरी भव

国土・城邑・家の主権を得、または確保するにあたり、汝が人々と財宝、象・馬・家畜の増益をもたらす因となれ。