Adhyaya 57

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये दिक्पतियागो नाम षट्पञ्चाशत्तमोध्यायः अथ सप्तपञ्चाशोध्यायः कुम्भाधिवासविधिः भगवानुवाच भूमेः परिग्रहं कुर्यात् क्षिपेद्ब्रीहींश् च सर्षपान् नारसिंहेन रक्षोघ्नान् प्रोक्षोघ्नान् प्रोक्षयेत् पञ्चगव्यतः

かくして『アグニ・プラーナ』において、「方位主祭（ディクパティ・ヤーガ）」と名づける第56章は終わる。ここに第57章「クンバ安置法（クンバーディヴァーサ・ヴィディ）」—儀礼の壺（カラシャ）を安置し灌頂する作法—が始まる。世尊は説かれた。「まず地面を儀礼的に受領し（聖別し）、次いで米粒と芥子の種を散らすべし。ナーラシンハ（真言/儀軌）によって、敵対の力を滅する護身の灑水を行い、さらに五牛浄物（パンチャガヴ்ய）で（場所と法具を）浄めて灑水せよ。」

Verse 2

भूमिं घटे तु सम्पूज्य सरत्ने साङ्गकं हरिं अस्त्रमन्त्रेण करकं तत्र चाष्टशतं यजेत्

地を礼拝し、次いで儀礼の壺（カラシャ）を十分に供養したのち、宝玉で飾られた器/場において、規定のアṅガ（支分作法）とともにハリ（ヴィシュヌ）を礼拝すべし。さらにアストラ真言によって、その場でカラカ（注水・供物の器）を礼拝し、八百の供献（アーフティ）を行うべし。

Verse 3

अच्छिन्नधारया सिञ्चन् ब्रीहीन् संस्कृत्य धारयेत् अस्त्रमन्त्रेण कवचमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः प्रदक्षिणं परिभ्राम्य कलशं विकिरोपरि

途切れぬ水流で灑水しつつ、米粒（ブリーヒ）を浄め、手に保持すべし。（次に）アストラ真言によって護身の甲（カヴァチャ）を修す—と、標記された写本は伝える。右繞（プラダクシナ）して巡ったのち、その米粒をカラシャ（壺）の上に散らすべし。

Verse 4

सवस्त्रे कलशे भूयः पूजयेदच्युतं श्रियं योगे योगेति मन्त्रेण न्यसेच्छय्यान्तु मण्डले

さらに、布で覆った灌頂のカラシャにおいて、アチュタ（ヴィシュヌ）をシュリー（ラクシュミー）とともに礼拝すべし。真言「ヨーゲ・ヨーゲ」により、次いでマンダラの内に寝台を安置せよ。

Verse 5

कुशोपरि तूलिकाञ्च शय्यायां दिग्विदिक्षु च विद्याधिपान् यजेद्विष्णुं मधुघातं त्रिविक्रमं

寝台の上のクシャ草に座具（クッション）を置き、方位および方隅に供養を配して、諸学の主宰たちを礼拝すべきである。さらにヴィシュヌを、マドゥを討つ「マドゥガータ」および三歩を踏む「トリヴィクラマ」として礼拝すべきである。

Verse 6

वामनं दिक्षु वाय्वादौ श्रीधरञ्च हृषीकपं पद्मनाभं दामोदरमैशान्यां स्नानमण्डपे

沐浴殿（snāna-maṇḍapa）において、ヴァーユの方（北西）を起点として諸方に「ヴァーマナ」の名を配し、また「シュリーダラ」と「フリシーケーシャ」を配する。さらにイーシャーナ方（北東）には「パドマナーバ」と「ダーモーダラ」を配すべきである。

Verse 7

अभ्यर्च्य पश्चादैशान्यां चतुष्कुम्भे सवेदिके स्नानमण्डषके सर्वद्रव्याण्यानीय निक्षिपेत्

礼拝を終えたのち、イーシャーナ（北東）の区画にある、小さな祭壇と四つの水壺を備えた沐浴亭に、必要な供物・法具一切を運び入れ、そこに安置すべきである。

Verse 8

स्नानकुम्भेषु कुम्भांस्तांश् चतुर्दिक्ष्वधिवासयेत् कलशाः स्थापनीयास्तु अभिषेकार्थमादरात्

沐浴の器にそれらの水壺を儀礼的に安置し、四方に配して据えるべきである。さらに灌頂（abhiṣeka）のため、敬虔にカラシャ（聖瓶）を स्थापित（設置）すべきである。

Verse 9

वटोदुम्बरकाश्वत्थांश् चम्पकाशोकश्रीद्रुमान् पलाशार्जुनप्लक्षांस्तु कदम्बवकुलाम्रकान्

バニヤン（ガジュマル）、ウドゥンバラ（房状のイチジク）、アシュヴァッタ（聖なるイチジク）；チャンパカ、アショーカ、シュリー樹；またパラーシャ、アルジュナ、プラクシャ；さらにカダンバ、ヴァクラ、マンゴーの樹々。

Verse 10

पल्लवांस्तु समानीय पूर्वकुम्भे विनिक्षिपेत् पद्मकं रोचनां दूर्वां दर्भपिञ्जलमेव च

新鮮な若芽（葉の付いた小枝）を集めて、あらかじめ整えた儀礼の水壺（クンバ）に納める。さらに padmaka、rocanā（黄色の顔料）、dūrvā 草、黄褐色の darbha 草も加えるべきである。

Verse 11

जातीपुष्पं कुन्दपुष्पचन्दनं रक्तचन्दनं सिद्धार्थं तगरञ्चैव तण्डुलं दक्षिणे न्यसेत्

右方（南・右手側）に、jāti（ジャスミン）の花、kunda の花、白檀、赤檀、siddhārtha（白い芥子の種）、tagara（芳香ある根）、そして米粒を置くべきである。

Verse 12

सवर्णं रजतञ्चैव कूलद्वयमृदन्तथा नद्याः समुद्रगामिन्या विशेषात् जाह्नवीमृदं

金と銀、また海へ注ぐ河の両岸から採った土—とりわけ Jāhnavī（ガンガー）の土—は、殊に霊験ある物質として規定される。

Verse 13

गोमयञ्च यवान् शालींस्तिलांश् चैवापरे न्यसेत् विष्णुपर्णीं श्यामलतां भृङ्गराजं शतावरीं

また牛糞、yava（大麦）、śāli の米、胡麻を置き、さらに viṣṇuparṇī、śyāmalatā、bhṛṅgarāja、śatāvarī も据えるべきである。

Verse 14

दिक्षु वह्न्यादाविति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः चतुस्तम्भे इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः पद्मकाशोकश्रीद्रुमानिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः पर्णकुम्भ इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः सहदेवां महादेवीं बलां व्यघ्रीं सलक्ष्मणां ऐशान्यामपरे कुम्भे मङ्गल्यान्विनिवेशयेत्

北東（Īśāna）の方位に据えた別の壺には、吉祥の女神たち—Sahadevī、Mahādevī、Balā、Vyāghrī、Salakṣmaṇā—を勧請して安置すべきである。（前の句は、標記された写本異読を記録する。）

Verse 15

वल्मीकमृत्तिकां सप्तस्थानोत्थामपरे न्यसेत् जाह्नवीवालुकातोयं विन्यसेदपरे घटे

また別法として、蟻塚の土を七つの異なる場所から採取して置くべきである。あるいは別の壺に、ジャーフナヴィー（ガンガー）の砂を伴う水を納めるべきである。

Verse 16

वराहवृषनागेन्द्रविषाणोद्धृतमृत्तिकां मृत्तिकां पद्ममूलस्य कुशस्य त्वपरे न्यसेत्

儀礼のために、猪・牡牛・象王の牙／角によって掘り上げられた土を置くべきである。さらに別に、蓮の根元の土と、クシャ草（kuśa）に関わる土とを置くべきである。

Verse 17

तीर्थपर्वतमृद्भिश् च युक्तमप्यपरे न्यसेत् नागकेशरपुष्पञ्च काश्मीरमपरे न्यसेत्

ある者は、聖地の土や山の土を混ぜ合わせたものであっても（塗布・印＝ティラカ）を施すべきだと説く。別の者はナーガケーシャラ（nāgakeśara）の花を加えるべきだとし、さらに別の者はサフラン（kāśmīra）を加えるべきだとする。

Verse 18

चन्दनागुरुकर्पूरैः पुष्पं चैवापरे न्यसेत् वैदूर्यं विद्रुमं मुक्तां स्फटिकं वज्रमेव च

また別の者は、白檀・アグル（aguru）・樟脳とともに花を供え、さらに猫目石（ヴァイドゥーリヤ vaidūrya）、珊瑚、真珠、水晶（スファティカ sphaṭika）、および金剛石をも供えるべきである。

Verse 19

एतान्येकत्र निक्षिप्य स्थापयेद्देवसत्तम नदीनदतडागानां सलिलैर् अपरं न्यसेत्

これらを一所に納めて、神々のうち最勝なる御方よ、しかるべく安立すべきである。次いで、河川・小流・池より汲み取った水から成る別の一組を置くべきである。

Verse 20

एकाशीतिपदे चान्यान्मण्डपे कलशान् न्यसेत् गन्धोदकाद्यैः सम्पूर्णान् श्रीसूक्तेनाभिमन्त्रयेत्

また第八十一の位置にも、マンダパ（祭場）に追加のカラシャ（聖壺）を据え、香水などで満たし、シュリー・スークタを誦して加持し聖別すべきである。

Verse 21

यवं सिद्धार्थकं गन्धं कुशाग्रं चाक्षतं तथा तिलान् फलं तथा पुष्पमर्घ्यार्थं पूर्वतो न्यसेत्

アルギャ供のため、前方（東）に、大麦（yava）、白芥子（siddhārthaka）、香料、クシャ草の先端、アクシャタ（砕けぬ米）、胡麻、果物、花を供えて置くべきである。

Verse 22

पद्मं श्यामलतां दूर्वां विष्णुपर्णीं कुशांस्तथा पाद्यार्थं दक्षिणे भागे मधुपर्कं तु दक्षिणे

右側に、蓮華、シャーマラター（濃緑の聖なる蔓草）、ドゥールヴァ草、ヴィシュヌパルニー（ヴィシュヌに愛される葉・薬草）、クシャ草を、パードヤ（足洗い供）の品として置き、さらに右にマドゥパルカ供も置くべきである。

Verse 23

कक्कोलकं लवङ्गञ्च तथा जातीफलं शुभं उत्तरे ह्य् आचमनाय अग्नौ दूर्वाक्षतान्वितं

カッコーラカ、丁子（クローブ）、吉祥なるジャーティファラ（ナツメグ）を供え、さらに北方において、アーチャマナ（浄めのための儀礼的啜水）は火のそばで、ドゥールヴァ草とアクシャタ（砕けぬ米）を添えて行うべきである。

Verse 24

पात्रं नीराजनार्थं च तथोद्वर्तनमानिले गन्धपुष्पान्वितं पात्रमैशान्यां पात्रके न्यसेत्

ニーラージャナ（灯明を揺らして捧げる儀）用の器、またウドヴァルタナ（粉による塗摩）用の器を、風扇とともに、さらに香と花を備えた器を、祭器のうちイーシャーナ位（北東）に据えるべきである。

Verse 25

सहदेवां सिंहपुच्छीमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः सहदेवां जवां सिंहीमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः मधुपर्कन्तु पश्चिमे इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः मुरामांसी चामलकं सहदेवां निशादिकं षष्टिदीपान्न्यसेदष्टौ न्यसेन्नीराजनाय च

（本文異同注：ある写本は「sahadevī と siṃhapucchī」と読み、別の写本は「sahadevī・javā・siṃhī」と読む。さらに別異本は「madhuparka は西方に置くべし」と加える。）nīrājana（灯明を捧げて揺らす儀礼）のために、murā（グッグルに似た芳香樹脂）、māṃsī（ジャターマーンスィー）、āmalaka（アーマラキー）、sahadevī、niśā などを供え置き、灯明六十を配し、さらに nīrājana 用として特別の灯明八つを置くべきである。

Verse 26

शङ्खं चक्रञ्च श्रीवत्सं कुलिशं पङ्कजादिकं हेमादिपात्रे कृत्वा तु नानावर्णादिपुष्पकं

金などで作られた器に、法螺貝・円盤（チャクラ）・Śrīvatsa の印・金剛杵（ヴァジュラ）・蓮華などの（象徴）を納め、さらに種々の色の花々とその他の供物を整えるべきである。