Adhyaya 55

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये व्यक्ताव्यक्तलक्षणं नाम चतुःपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः अथ पञ्चपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः पिण्डिकालक्षणकथनं भगवानुवाच अतः परंप्रवक्ष्यामि प्रतिमानान्तु पिण्डिकाम् दैर्घ्येण प्रतिमातुल्या तदर्धेन तु विस्तृता

かくして『アグニ・プラーナ』において、「顕現と不顕現の相」と題する第54章は終わる。ここに第55章が始まる—piṇḍikā（台座・基壇）の規定相の説示である。世尊は言われた。「次に、像（pratimā）に属するpiṇḍikāを説こう。長さは像に等しく、幅はその半分とせよ。」

Verse 2

उच्छ्रितायामतोर्धेन सुविस्तारार्धभागतः तृतीयेन तु वा तुल्यं तत्त्रिभागेण मेखला

mekhalā（帯・環状の縁）は次の寸法で作るべきである。高さ（長さ）の半分、また最も広い所の幅の半分による。あるいは三分の一に等しくしてもよい—すなわち、その寸法を三分してmekhalāを定める。

Verse 3

खातं च तत्प्रमाणं तु किञ्चिदुत्तरतो नतम् विस्तारस्य चतुर्थेन प्रणालस्य विनिर्गमः

掘り込み（基礎溝）は定められた寸法に従い、わずかに北へ傾斜させて作るべきである。またpraṇāla（排水口・樋）の出口は、構造物の幅の四分の一に等しい距離の所に現れるようにする。

Verse 4

समूलस्य विस्तारमग्रे कुर्यात्तदर्धतः विस्तारस्य तृतीयेन तोयमार्गन्तु कारयेत्

前面では幅を根本の基壇幅と同じく全幅に作り、その後方ではそれを半分とする。また水路を設け、その幅は主たる幅の三分の一とせよ。

Verse 5

पिण्डिकार्धेन वा तुल्यं दैर्घ्यमीशस्य कीर्तितम् ईशं वा तुल्यदीर्घञ्च ज्ञात्वा सूत्रं प्रकल्पयेत्

イーシャ（主尊像）の長さ（尺度）は、ピṇḍikā（台座・基壇）の半分に等しいと説かれる。あるいは、意図する基準と同じ長さのイーシャ像を確定したうえで、それに応じて測定の紐（スートラ）を整えるべきである。

Verse 6

मांशेनेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः त्रिभागेन तु बाहुल्यमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पिण्डिकार्धेन बाहुल्यमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः दैर्घ्यं कुशस्येति ग, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः कुशम्बाहुल्यदीर्घञ्चेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः उच्छ्रायं पूर्ववत् कुर्याद्भागषोडशसङ्ख्यया अधः षट्कं द्विभागन्तु कण्ठं कुर्यात्त्रिभागकम्

高さは前述のとおり、十六分に分けて作るべきである。そのうち下部は六分、次の（中部）は二分、頸部は三分として造る。

Verse 7

शेषास्त्वेकैकशः कार्याः प्रतिष्ठानिर्गमास् तथा पट्टिका पिण्डिका चेयं सामान्यप्रतिमासु च

残りの諸部分は一つ一つ順に作るべきであり、同様に、安置儀礼（プラティシュター）のために定められた開口・排出部も設けるべきである。この台板（paṭṭikā）と基座（piṇḍikā）に関する規定は、一般の（特別式でない）像にも適用される。

Verse 8

प्रासादद्वारमानेन प्रतिमाद्वारमुच्यते गजव्यालकसंयुक्ता प्रभा स्यात् प्रतिमासु च

像を安置する祠の扉は、プラ―サーダ（寺院）の扉の寸法に比例して定められる。また諸像においても、プラバー（光背・装飾アーチ）は象およびヴャーラカの意匠を伴って設えるべきである。

Verse 9

पिण्डिकापि यथाशोभं कर्तव्या सततं हरेः सर्वेषामेव देवानां शिष्णूक्तं मानमुच्यते देवीनामपि सर्वासां लक्ष्म्युक्तं मानमुच्यते

ハリの piṇḍikā（基座）でさえ、常に相応の美しさを備えるように作るべきである。すべての男神については、比例の規準は Śiṣṇu に説かれた尺度であると言われ、すべての女神については、比例の規準は Lakṣmī に説かれた尺度であると言われる。