Adhyaya 45

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये प्रतिमालक्षणं नाम चतुश् चत्वारिंशोध्यायः अथ पञ्चचत्वारिंशोध्यायः पिण्डिकालक्षणकथनं भगवानुवाच पिण्डिकालक्षणं वक्ष्ये दैर्घ्येण प्रतिमासमा उच्छ्रायं प्रतिमार्धन्तु चतुःषष्टिपुटां च ताम्

かくして『アグニ・プラーナ』（Agni Purāṇa）第四十四章「尊像の相（造像規則）」は終わる。ついで第四十五章「ピṇḍikā（台座・基壇）の相の説示」が始まる。世尊は言われた。「われはピṇḍikāの規定相を説こう。長さは尊像に等しく、高さは尊像の半分とし、さらに六十四の層（プṭa）によって築くべきである。」

Verse 2

त्यक्त्वा पङ्क्तिद्वयं चाधस्तदूर्ध्वं यत्तु कोष्ठकम् सार्धाङ्गुलं तथायाममिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः मणिविद्याधराविति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः चतुःषष्टिपदामिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः समन्तादुभयोः पार्श्वे अन्तस्थं परिमार्जयेत्

下に二行、上に二行を空けておき、罫を引いた書写区画（koṣṭhaka）は高さを指幅一指半とする。さらに両側の周囲にわたり、内側の余白や隙間など中間の空所を注意深く拭い清め、滑らかに整える。（標記された写本には異読が注記される。）

Verse 3

ऊर्ध्वं पङ्ग्क्तिद्वयं त्यक्त्वा अधस्ताद् यत्तु कोष्ठकम् अन्तः सम्मार्जयेत् यत्नात् पार्श्वयोरुभयोः समम्

上の二行を空け、下にある区画（koṣṭhaka）を内側から注意深く掃き清めるべきである。両側が等しくなるよう、努めて行う。

Verse 4

तयोर्मध्यगतौ तत्र चतुष्कौ मार्जयेत्ततः चतुर्धा भाजयित्वा तु ऊर्ध्वपङ्क्तिद्वयं बुधः

そこで、二（行）の中間にある四つ組を二組取り除いたのち、賢者は上の二行を四分して配分すべきである。

Verse 5

मेखला भागमात्रा स्यात् खातं तस्यार्धमानतः भागं भागं परित्यज्य पार्श्वयोरुभयोः समं

帯状の環（mekhalā）は一「分」の量とし、溝（khāta）はその半分の量で作る。両側にそれぞれ一部を残し、左右が等しくなるよう保つ。

Verse 6

दत्वा चैकं पदं वाह्ये प्रमाणं कारयेद् बुधः त्रिभागेण च भागस्याग्रे स्यात्तोयविनिर्गमः

外側に一パダ（pada）を与えておき、賢者は諸寸法を定めるべきである。またその部分の前面には、三分の一（の区分）に水の排出口を設ける。

Verse 7

नानाप्रकारभेदेन भद्रेयं पिण्डिका शुभा अष्टताला तु कर्तव्या देवी लक्ष्मीस्तया स्त्रियः

おお吉祥なる者よ、この祝福された供物球ピṇḍikāは種々の型に分けて作るべきであり、その寸法は八タ―ラ（tāla）とせよ。その儀軌／尺度によって女神ラクシュミーは女性たちに吉祥を授ける。

Verse 8

भ्रुवौ यवाधिके कार्ये यवहीना तु नासिका गोलकेनाधिकं वक्त्रमूर्ध्वं तिर्यग्विवर्जितं

眉は一ヤヴァ（大麦一粒の度量）だけ大きく作り、鼻は一ヤヴァだけ小さくせよ。顔は一ゴーラ（gola）だけ大きくし、上向きに据えて、横への傾き（斜め）を避けるべきである。

Verse 9

आयते नयने कार्ये त्रिभागोनैर् यवैस्त्रिभिः तदर्धेन तु वैपुल्यं नेत्रयोः परिकल्पयेत्

眼を細長く作るときは、長さを三ヤヴァを基としてその三分の一を減じた量で定め、さらにその半分をもって両眼の幅を定めるべきである。

Verse 10

कर्णपाशो धिकः कार्यः सृक्कणीसमसूत्रतः नम्रं कलाविहीनन्तु कुर्यादंशद्वयं तथा

カルṇパーシャ（耳の輪・耳飾り）はやや大きめに作り、口角（sṛkkaṇī）と同一の基準線に沿って整列させよ。また、余分な「カラー」（装飾的区分）を加えず、二分（aṃśa-dvaya）の範囲で柔らかく傾斜させて作るべきである。

Verse 11

ग्रीवा सार्धकला कार्या तद्विस्तारोपशोभिता नेत्रं विना तु विस्तारौ ऊरू जानू च पिण्डिका

頸は一カラ半の寸法で作り、その相応の幅によって美しく整えるべきである。眼の尺度を除き、幅の尺度は大腿・膝・ふくらはぎ（piṇḍikā）に対して定めよ。

Verse 12

अङ्घ्रिपृष्ठौ स्फिचौ कट्यां यथाभागं प्रकल्पयेत् सप्तांशोनास् तथाङ्गुल्यो दीर्घं विष्कम्भनाहतं

足の甲、臀部、腰はそれぞれの相応の分に従って比例的に造形すべきである。さらに全体の長さは幅の尺度であるヴィシュカンバ（viṣkambha）によって定め、指量（aṅgula）は七分を減じて用いる。

Verse 13

नेत्रैकवर्जितायामा जङ्घोरू च तथा कटिः मध्यपार्श्वं च तद्वृत्तं घनं पीनं कुचद्वयं

彼女の身体の比例は—ただ眼のみを除いて—長く整っている。脛と腿、また腰も同様であり、脇の中ほどは円みを帯び、両乳房は引き締まり、堅く、豊かである。

Verse 15

तत्रेयमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः तालमात्रौ स्तनौ कर्यौ कटिः सार्धकलाधिका लक्ष्म शेषं पुरावत्स्यात् दक्षिणे चामुबुजं करे

ここでは（本文の読みは）次のとおりである—印のある写本に記された異読によれば、両乳房は一 tāla の量で作るべきであり、腰は一・五 kalā（sārdha-kalā）だけ増すべきである。その他の比例は前述のとおりとし、右手にはさらに蓮華を持たせる。

Verse 16

वामे वित्त्वं स्त्रियौ पार्श्वे शुभे चामरहस्तके दीर्घघोणस्तु गरुडश् चक्राङ्गाद्यानथो वदे

左には財富の擬人像があり、両脇には吉祥なる二人の女人がチャーマラ（払子）を手にする。長い嘴をもつガルダが乗り物として示され、次いでチャクラ（円盤）などの標章を説く。