Shloka 97
नलस्य बाहुकत्वेन ऋतुपर्णनगरप्रवेशः
Nala as Bāhuka enters Ṛtuparṇa’s city
Devanagari script
सा दृष्टवा महदाश्चर्य विस्मिता हृभवत् तदा । दमयन्त्यनवद्याज्ी वीरसेननृपस्नुषा,उस समय राजा वीरसेनकी पुत्रवधू सर्वांगसुन्दरी दमयन्ती वह महान् आश्वर्यकी बात देखकर बड़े विस्मयमें पड़ गयी
Transliteration
sā dṛṣṭvā mahad āścaryaṃ vismitābhavat tadā | damayanty anavadyāṅgī vīrasenanṛpasnuṣā ||
Translation
Seeing that great marvel, Damayantī—faultless in form and the daughter-in-law of King Vīrasena—was at that moment struck with astonishment. The scene underscores how an unexpected, extraordinary event can halt ordinary judgment and compel attentive reflection before action.
Word by Word
साshe
सा:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Karma
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा (अव्यय-भाव), कर्तरि
महत्great
महत्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आश्चर्यम्wonder, marvel
आश्चर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootआश्चर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विस्मिताastonished
विस्मिता:
Karta
TypeAdjective
Rootविस्मित (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभवत्became, was
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
तदाthen, at that time
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
दमयन्तीDamayantī
दमयन्ती:
Karta
TypeNoun
Rootदमयन्ती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अनवद्याङ्गीshe whose limbs are faultless (all-lovely)
अनवद्याङ्गी:
Karta
TypeAdjective
Rootअनवद्य + अङ्गिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वीरसेनof Vīrasena
वीरसेन:
Sambandha
TypeNoun
Rootवीरसेन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
नृपking
नृप:
Sambandha
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
स्नुषाdaughter-in-law
स्नुषा:
Karta
TypeNoun
Rootस्नुषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
बृहृदश्च उवाच
Characters & Entities
B
BṛhadaśvaD
DamayantīV
VīrasenaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes