कुम्भकर्णवधः — Kumbhakarṇa’s Fall and the Renewal of the Engagement
नास्यापराद्धा: शेषमवाप्रुवन्ति नायं वैरं विस्मरते कदाचित् | वैरस्यान्तं संविधायोपयाति पश्चाच्छान्तिं न च गच्छत्यतीव,यो वै न कामान्न भयान्न लोभात् त्यजेद् धर्म न नृशंसं च कुर्यात् । स एष वैश्वानरतुल्यतेजा: कुन्तीसुत: शत्रुसह: प्रमाथी ये जो तीसरे वीर पुरुष दिखायी दे रहे हैं, वे मेरे पति धनंजय हैं। इन्हें समस्त धनुर्धरोंमें श्रेष्ठ माना गया है। ये धैर्यवान, यशस्वी, जितेन्द्रिय, वृद्धपुरुषोंक सेवक तथा महाराज युधिष्ठिरके भाई और शिष्य हैं। अर्जुन कभी काम, भय अथवा लोभवश न तो अपना धर्म छोड़ सकते हैं और न कोई निष्ठुरतापूर्ण कार्य ही कर सकते हैं। इनका तेज अग्निके समान है। ये कुन्तीनन्दन धनंजय समस्त शत्रुओंका सामना करनेमें समर्थ और सभी दुष्टोंका दमन करनेमें दक्ष हैं
vaiśampāyana uvāca |
nāsyāparāddhāḥ śeṣam avāpruvanti nāyaṃ vairaṃ vismarate kadācit |
vairasyāntaṃ saṃvidhāyopayāti paścāc chāntiṃ na ca gacchaty atīva |
yo vai na kāmān na bhayān na lobhāt tyajed dharmaṃ na nṛśaṃsaṃ ca kuryāt |
sa eṣa vaiśvānara-tulya-tejāḥ kuntī-sutaḥ śatru-sahaḥ pramāthī ||
Vaiśampāyana said: “Those who have wronged him do not easily obtain any remainder of safety; he never forgets an enmity. He advances only after arranging the end of hostility, and even then he does not quickly settle into peace. Yet he is one who would not abandon dharma for the sake of desire, fear, or greed, nor would he commit a cruel deed. That very son of Kuntī—of fire-like splendor, able to face enemies and crush the wicked—is (Arjuna) Dhanañjaya.”
वैशम्पायन उवाच