Shloka 8

चित्रसेन-समागमः / The Engagement with Citrasena and the Gandharvas

Devanagari script

ममाद्याचक्ष्व पाज्चालि यशस्यं भगदैवतम्‌ | येन कृष्णे भवेन्नित्यं मम कृष्णो वशानुग:,“पाज्चालकुमारी कृष्णे! आज मुझे भी कोई ऐसा व्रत, तप, स्नान, मन्त्र, औषध, विद्या-शक्ति, मूल-शक्ति (जड़ी-बूटीका प्रभाव) जप, होम या दवा बताओ, जो यश और सौभाग्यकी वृद्धि करनेवाला हो तथा जिससे श्यामसुन्दर सदा मेरे अधीन रहें”

Transliteration

Vaiśampāyana uvāca: mamādya ācakṣva pāñcāli yaśasyaṃ bhagadaivatam | yena kṛṣṇe bhaven nityaṃ mama kṛṣṇo vaśānugaḥ ||

Translation

Vaiśampāyana said: “O Pāñcālī, tell me today of a renowned sacred observance—one grounded in divine power—that increases fame and good fortune, and by which my Kṛṣṇa may ever remain devoted and compliant to my will.”

Word by Word

• मम: of me / my
• मम: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: —, षष्ठी, एकवचन

• अद्य: today / now
• अद्य: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य

• आचक्ष्व: tell / declare
• आचक्ष्व: क्रिया
• Type: Verb
• Root: आ-चक्ष्
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), मध्यम, एकवचन, परस्मैपद

• पाञ्चालि: O Panchali (Draupadi)
• पाञ्चालि: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: पाञ्चाली
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• यशस्यम्: fame-giving / conducive to glory
• यशस्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: यशस्य
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• भग: fortune / prosperity
• भग: कर्म
• Type: Noun
• Root: भग
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दैवतम्: divinity / deity / divine means
• दैवतम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दैवत
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• येन: by which
• येन: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद्
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• कृष्णे: in/with respect to Krishna
• कृष्णे: अधिकारण
• Type: Noun (proper name)
• Root: कृष्ण
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• भवेत्: may be / would become
• भवेत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू
• Form: लिङ् (विधिलिङ्), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

• नित्यम्: always
• नित्यम्: अधिकारण
• Type: Indeclinable (adverbial accusative)
• Root: नित्य

• मम: of me / my
• मम: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: —, षष्ठी, एकवचन

• कृष्णः: Krishna
• कृष्णः: कर्ता
• Type: Noun (proper name)
• Root: कृष्ण
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वशानुगः: obedient / following (my) control
• वशानुगः: कर्ता
• Type: Adjective
• Root: वश + अनुग
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Pāñcālī (Draupadī)
• Kṛṣṇa (as ‘mama kṛṣṇaḥ’, the beloved/husband referred to by the speaker)