Shloka 81
कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः
Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma
Devanagari script
वर्षमाणा महत् तोयं पूरयन्तो वसुंधराम् । सुघोरमशिवं रौद्रं नाशयन्ति च पावकम्,महान् जल-समूहकी वर्षा करके वसुन्धराको जलमें डुबोनेवाले वे समस्त मेघ उस अत्यन्त घोर, अमंगलकारी और भयानक अग्निको बुझा देते हैं
Transliteration
varṣamāṇā mahat toyaṃ pūrayanto vasuṃdharām | sughoram aśivaṃ raudraṃ nāśayanti ca pāvakam ||
Translation
Vaiśampāyana said: “Pouring down a vast mass of water and flooding the earth, those clouds extinguish the exceedingly dreadful fire—inauspicious and fierce—bringing its destructive blaze to an end.”
Word by Word
वर्षमाणाःraining (ones)
वर्षमाणाः:
Karta
TypeVerb
Rootवर्ष् (धातु)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), पुं, प्रथमा, बहुवचन
महत्great, abundant
महत्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत्
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
तोयम्water
तोयम्:
Karma
TypeNoun
Rootतोय
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
पूरयन्तःfilling
पूरयन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootपूरय् (धातु, णिजन्त of पूर्/पॄ)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), पुं, प्रथमा, बहुवचन
वसुन्धराम्the earth
वसुन्धराम्:
Karma
TypeNoun
Rootवसुन्धरा
Formस्त्री, द्वितीया, एकवचन
सुघोरम्very terrible
सुघोरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुघोर
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
अशिवम्inauspicious
अशिवम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअशिव
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
रौद्रम्fierce
रौद्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootरौद्र
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
नाशयन्तिdestroy, extinguish
नाशयन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootनाशय् (धातु, णिजन्त of नश्)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, बहुवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पावकम्fire
पावकम्:
Karma
TypeNoun
Rootपावक
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaM
meghāḥ (clouds)V
vasuṃdharā (earth)P
pāvaka (fire)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes