Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

Sarasvatī–Tārkṣya Saṃvāda: Agnihotra-vidhi, Dāna-phala, and Mokṣa-prasaṅga (सरस्वती–तार्क्ष्यसंवादः)

स चापि सम्यक्‌ प्रणिधाय शिक्षां शस्त्राणि चैषां विधिवत्‌ प्रदाय | तवात्मजानां च तथाभिमन्यो: पराक्रमैस्तुष्यति रौक्मिणेय:,“अस्त्र-शस्त्रोंके प्रयोगकी उत्तम शिक्षा दे उनके लिये उन्होंने विधिपूर्वक नाना प्रकारके शस्त्र भी दे रक्खे हैं। तुम्हारे पुत्रों और अभिमन्युके पराक्रम देखकर रुक्मिणीनन्दन प्रद्युम्न बहुत संतुष्ट रहते हैं

sa cāpi samyak praṇidhāya śikṣāṃ śastrāṇi caiṣāṃ vidhivat pradāya | tavātmajānāṃ ca tathābhimanyoḥ parākramais tuṣyati raukmiṇeyaḥ ||

Vaiśampāyana said: Having applied himself properly to their training and having duly bestowed various weapons upon them according to rule, the son of Rukmiṇī (Pradyumna) remains greatly pleased, seeing the valor of your sons and of Abhimanyu. The passage underscores disciplined instruction and lawful transmission of martial skill, where prowess is grounded in proper education and right procedure rather than mere aggression.

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
सम्यक्properly, well
सम्यक्:
TypeIndeclinable
Rootसम्यक्
प्रणिधायhaving applied/paid (attention), having set
प्रणिधाय:
TypeVerb
Rootप्र-नि-धा
FormAbsolutive (ktvā/lyap), Parasmaipada/Atmanepada-neutral
शिक्षाम्instruction, training
शिक्षाम्:
Karma
TypeNoun
Rootशिक्षा
FormFeminine, Accusative, Singular
शस्त्राणिweapons
शस्त्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootशस्त्र
FormNeuter, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
एषाम्of these (persons)
एषाम्:
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
विधिवत्according to rule, duly
विधिवत्:
TypeIndeclinable
Rootविधिवत्
प्रदायhaving given
प्रदाय:
TypeVerb
Rootप्र-दा
FormAbsolutive (ktvā/lyap), Parasmaipada/Atmanepada-neutral
तवof you, your
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
आत्मजानाम्of (your) sons
आत्मजानाम्:
TypeNoun
Rootआत्मज
FormMasculine, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
तथाlikewise, also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अभिमन्योःof Abhimanyu
अभिमन्योः:
TypeNoun
Rootअभिमन्यु
FormMasculine, Genitive, Singular
पराक्रमैःby/with feats of valor
पराक्रमैः:
Karana
TypeNoun
Rootपराक्रम
FormMasculine, Instrumental, Plural
तुष्यतिis pleased, is satisfied
तुष्यति:
TypeVerb
Rootतुष्
FormPresent, Indicative, Parasmaipada, Third, Singular
रौक्मिणेयःthe son of Rukmini (Pradyumna)
रौक्मिणेयः:
Karta
TypeNoun
Rootरौक्मिणेय
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
R
Raukmiṇeya (Pradyumna)
R
Rukmiṇī
Y
your sons (tavātmajāḥ)
A
Abhimanyu
Ś
śastra (weapons)