Previous Verse
Next Verse

Shloka 133

Sauptika Parva, Adhyaya 8 — Dhṛṣṭadyumna-vadha and the Camp’s Nocturnal Rout

निशाचराणां सत्त्वानां रात्रि: सा हर्षवर्धिनी । आसीजक्नरगजाश्चानां रौद्री क्षयकरी भूशम्‌,वह भयानक रात्रि निशाचर प्राणियोंका हर्ष बढ़ानेवाली थी और मनुष्यों, घोड़ों तथा हाथियोंके लिये अत्यन्त विनाशकारिणी सिद्ध हुई

niśācarāṇāṃ sattvānāṃ rātriḥ sā harṣavardhinī | āsīj jananara-gajāśvānāṃ raudrī kṣayakarī bhṛśam ||

Sañjaya said: That night, which delighted the nocturnal beings, became a night of terror—fierce and utterly destructive—for men, horses, and elephants. In the moral shadow of war, the same darkness that empowers one kind of life becomes the instrument of ruin for another.

निशाचराणाम्of the night-roamers
निशाचराणाम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootनिशाचर
FormMasculine, Genitive, Plural
सत्त्वानाम्of beings/creatures
सत्त्वानाम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootसत्त्व
FormNeuter, Genitive, Plural
रात्रिःnight
रात्रिः:
Karta
TypeNoun
Rootरात्रि
FormFeminine, Nominative, Singular
साthat (she/it)
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
हर्षवर्धिनीincreasing joy
हर्षवर्धिनी:
Karta
TypeAdjective
Rootहर्ष-वर्धिनी
FormFeminine, Nominative, Singular
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
नरof men
नर:
Sampradana
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Genitive, Plural
गजof elephants
गज:
Sampradana
TypeNoun
Rootगज
FormMasculine, Genitive, Plural
अश्वानाम्of horses
अश्वानाम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
आनाम्unresolved fragment (likely textual corruption)
आनाम्:
TypeIndeclinable
Rootइदम् (अनुचित/पाठदोषः)
रौद्रीterrible/fierce
रौद्री:
Karta
TypeAdjective
Rootरौद्र
FormFeminine, Nominative, Singular
क्षयकरीcausing destruction
क्षयकरी:
Karta
TypeAdjective
Rootक्षय-कर
FormFeminine, Nominative, Singular
भूशम्greatly/exceedingly
भूशम्:
TypeIndeclinable
Rootभूशम्

संजय उवाच

S
Sañjaya
N
night (rātri)
N
niśācarāḥ (night-roamers)
M
men (jana/nara)
H
horses (aśva)
E
elephants (gaja)