Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

कर्णस्य सेनापत्यं, माकरव्यूहः, पाण्डवानामर्धचन्द्रव्यूहः

Karna’s Command; Mākara Formation; Pandava Crescent Counter-Array

संजय कहते हैं--राजन! द्विजश्रेष्ठ द्रोणाचार्यने जिस वीरको चित्र (अद्भुत), शुभ्र (प्रकाशमान), दिव्य तथा थधरनुर्वेदोक्त चार प्रकारके महान्‌ अस्त्र समर्पित किये थे, जो सफल प्रयत्न करनेवाला महारथी वीर है, जिसके हाथ बड़ी शीघ्रतासे चलते हैं, जिसका धनुष, जिसकी मुदट्ठ्री और जिसके बाण सभी सुदृढ़ हैं, वह वेगशाली तथा पराक्रमी द्रोणपुत्र अश्वत्थामा आपके लिये युद्धकी इच्छा रखकर समरभूमिमें डटा हुआ है ।। आनर्तवासी हृदिकात्मजो5सौ महारथ: सात्वतानां वरिष्ठ: | स्वयं भोज: कृतवर्मा कृतास्त्रो व्यवस्थितो योद्धुकामस्त्वदर्थ,सात्वतकुलका श्रेष्ठ महारथी, आनर्तनिवासी, भोजवंशी अस्त्रवेत्ता, हृदिकपुत्र कृतवर्मा भी आपके लिये युद्ध करनेको दृढ़ निश्चयके साथ डटा हुआ है

sañjaya uvāca—rājan! dvijaśreṣṭha-droṇācāryeṇa yaṃ vīraṃ citram adbhutam, śubhram prakāśamānam, divyaṃ ca dhanurvedokta-caturvidha-mahāstrāṇi samarpitāni; yaḥ saphala-prayatnavān mahāratho vīraḥ, yasya hastau atīva śīghraṃ pravartete, yasya dhanuḥ, yasya muṣṭiḥ, yasya bāṇāś ca sarve sudṛḍhāḥ; sa vegavān parākramī droṇaputra aśvatthāmā tvadartham yuddhecchayā samara-bhūmau vyavasthitaḥ. ānartavāsī hṛdikātmajo 'sau mahārathaḥ sāttvatānāṃ variṣṭhaḥ; svayaṃ bhojaḥ kṛtavarmā kṛtāstro vyavasthito yoddhukāmas tvadartham.

Sañjaya said: O King, that heroic warrior to whom the foremost brahmin Droṇācārya entrusted wondrous, radiant, divine weapons—four great kinds as taught in the science of archery—who is a mighty chariot-fighter of unfailing effort, whose hands move with great speed, whose bow, grip, and arrows are all firm and unshakable—Drona’s son Aśvatthāmā, swift and valiant, stands arrayed on the battlefield, desiring to fight for your sake. And Kṛtavarmā too—son of Hṛdika, a resident of Ānarta, a great chariot-warrior, the foremost among the Sāttvatas, himself of the Bhoja line, fully trained in weapons—stands resolute, eager to battle on your behalf.

आनर्तवासीdwelling in Anarta
आनर्तवासी:
Karta
TypeAdjective
Rootआनर्त-वासिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
हृदिकात्मजःson of Hṛdika
हृदिकात्मजः:
Karta
TypeNoun
Rootहृदिक-आत्मज
FormMasculine, Nominative, Singular
असौthis (that person here)
असौ:
Karta
TypeIndeclinable
Rootअसद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
महारथःgreat chariot-warrior
महारथः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Singular
सात्वतानाम्of the Sātvatas
सात्वतानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसात्वत
FormMasculine, Genitive, Plural
वरिष्ठःthe foremost
वरिष्ठः:
Karta
TypeAdjective
Rootवरिष्ठ (श्रेष्ठ)
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वयम्himself
स्वयम्:
Karta
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
भोजःa Bhoja (of the Bhoja line)
भोजः:
Karta
TypeNoun
Rootभोज
FormMasculine, Nominative, Singular
कृतवर्माKṛtavarmā
कृतवर्मा:
Karta
TypeNoun
Rootकृतवर्मन् (नाम)
FormMasculine, Nominative, Singular
कृतास्त्रःtrained/armed (one who has mastered weapons)
कृतास्त्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृत-अस्त्र
FormMasculine, Nominative, Singular
व्यवस्थितःstanding firm / stationed
व्यवस्थितः:
Karta
TypeAdjective
Rootवि-अव-स्था (धातु) + क्त
FormMasculine, Nominative, Singular
योद्धुकामःdesirous to fight
योद्धुकामः:
Karta
TypeAdjective
Rootयोद्धु (युध् धातोः तुमुन्) + काम
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वदर्थम्for your sake
त्वदर्थम्:
Sampradana
TypeIndeclinable
Rootत्वद्-अर्थ
FormNeuter, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
D
Droṇācārya
A
Aśvatthāmā
K
Kṛtavarmā
H
Hṛdika
Ā
Ānarta
S
Sāttvatas
B
Bhoja lineage
D
Dhanurveda
D
divine weapons (mahāstras)
B
battlefield (samara-bhūmi)