Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Droṇa-parva Adhyāya 45: Saubhadra–Lakṣmaṇa-saṃyoga and Kaurava Counter-Encirclement

स गाढविद्ध: क्रुद्धश्न तोत्रैर्गज इवार्दित: । गान्धर्वमस्त्रमायच्छद्‌ रथमायां च भारत,भारत! बाणोंसे गहरी चोट खाकर अभिमन्यु अंकुशसे पीड़ित हुए गजराजकी भाँति कुपित हो उठा। उसने गान्धर्वास्त्रका प्रयोग किया और रथमाया (रथयुद्धकी शिक्षामें निपुणता) प्रकट की

sa gāḍhaviddaḥ kruddhaś ca totrair gaja ivārditaḥ | gāndharvam astram āyacchad rathamāyāṃ ca bhārata ||

Sañjaya said: Struck deeply by a shower of arrows, Abhimanyu flared up in wrath, like a lordly elephant tormented by the goad. In response, he set in motion the Gāndharva weapon and displayed mastery of ratha-māyā—skillful, deceptive maneuvering in chariot-combat—turning disciplined martial knowledge into a fierce counterstroke amid the chaos of war.

सःhe (that one)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
गाढ-विद्धःdeeply pierced/wounded
गाढ-विद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootगाढ (adj.) + विद्ध (PPP of √व्यध्)
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रुद्धःangered
क्रुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (PPP of √क्रुध्)
FormMasculine, Nominative, Singular
तोत्रैःwith goads
तोत्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootतोत्र
FormNeuter, Instrumental, Plural
गजःan elephant
गजः:
Karta
TypeNoun
Rootगज
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
आर्दितःtormented, afflicted
आर्दितः:
Karta
TypeAdjective
Rootआर्दित (PPP of √अर्द्)
FormMasculine, Nominative, Singular
गान्धर्वम्Gandharva-related
गान्धर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootगान्धर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
अस्त्रम्weapon (missile)
अस्त्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootअस्त्र
FormNeuter, Accusative, Singular
आयच्छत्he employed/put forth
आयच्छत्:
TypeVerb
Root√यम् (आ-यम्)
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular, Parasmaipada
रथ-मायाम्chariot-illusion / chariot-feint
रथ-मायाम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ + माया
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
भारतO Bharata (descendant of Bharata)
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Abhimanyu
B
Bhārata (Dhṛtarāṣṭra as addressee)
G
Gāndharva-astra
T
totra (elephant-goad)
R
ratha-māyā (chariot-combat stratagem)