Shloka 4
Devanagari script
ततो द्रुतमतिक्रम्य सिंहलाडगूलकेतनम् । सव्यसाची महेष्वासमश्चृत्थामानमब्रवीत्,सव्यसाची अर्जुन सिंहकी पूँछके चिह्नवाली ध्वजासे युक्त महाधनुर्थर अश्वत्थामाके पास तुरंत आकर उससे इस प्रकार बोले--
Transliteration
tato drutam atikramya siṁhalāṅgūla-ketanam | savyasācī maheṣvāsam aśvatthāmānam abravīt ||
Translation
Sañjaya said: Then Arjuna—renowned as Savyasācī—swiftly advancing past the warrior whose banner bore the emblem of a lion’s tail, addressed Aśvatthāmā, the great archer. In the charged ethics of battle, the verse frames a direct confrontation: a disciplined warrior moves decisively and speaks, signaling that words and intent now precede the next act of violence.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय (तसिल्-अर्थे)
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootद्रुत (द्रु धातु-निष्पन्न)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण)
अतिक्रम्यhaving crossed/overstepped, having gone beyond
अतिक्रम्य:
Karma
TypeVerb
Rootअति-क्रम्
Formक्त्वान्त (अव्यय), पूर्वकालिक क्रिया
सिंह-लाङ्गूल-केतनम्having a banner marked with a lion's tail
सिंह-लाङ्गूल-केतनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकेतन (प्रातिपदिक) / सिंह, लाङ्गूल
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सव्यसाचीSavyasācin (Arjuna)
सव्यसाची:
Karta
TypeNoun
Rootसव्यसाचिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महा-इष्वासम्the great archer
महा-इष्वासम्:
Karma
TypeAdjective
Rootइष्वास (प्रातिपदिक) / महा
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अश्वत्थामानम्Aśvatthāman
अश्वत्थामानम्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्वत्थामन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said, spoke
अब्रवीत्:
Karta
TypeVerb
Rootब्रू
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaA
Arjuna (Savyasācī)A
AśvatthāmāB
Banner/standard (ketana) with lion-tail emblem (siṁha-lāṅgūla)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes