Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — सात्यकि-अलम्बुसयोर्युद्धवर्णनम्

Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue; Account of Sātyaki vs Alambusa

तत: पाञउ्चालराजस्य पुत्र: समरदुर्मद:,तदनन्तर समरभूमिमें उन्मत्त होकर लड़नेवाले पांचालराजकुमार धृष्टद्युम्न तथा राजा वसुदानने पाण्डवसेनामें पुकारकर कहा--'योद्धाओ! आओ , दौड़ो और शीचघ्रतापूर्वक प्रहार करो, जिससे रणदुर्मद सात्यकि सुखपूर्वक आगे जा सकें; क्योंकि बहुत-से कौरव महारथी इन्हें पराजित करनेका प्रयत्न करेंगे”

tataḥ pāñcālarājasya putraḥ samaradurmadḥ, tadanantaraṃ samarabhumau unmattavat yuddhyamānaḥ pāñcālarājakumāraḥ dhṛṣṭadyumnaḥ tathā rājā vasudānaś ca pāṇḍavasenāṃ āhūya pratyuvāca— “yoddhāraḥ! āgacchata, dhāvata, śīghratayā praharata; yena raṇadurmadāḥ sātyakiḥ sukhapūrvakaṃ agre gacchet. yataḥ bahavaḥ kauravā mahārathā enam parājetuṃ yatayiṣyante.”

Sañjaya said: Then the son of the king of Pāñcāla—Dṛṣṭadyumna, fierce and battle-intoxicated—together with King Vasudāna, called out to the Pāṇḍava army on the battlefield: “Warriors, come! Run forward and strike swiftly, so that the impetuous Sātyaki may advance in safety; for many Kaurava great chariot-fighters will strive to defeat him.”

ततःthen/thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
FormAvyaya
पाञ्चालराजस्यof the king of the Pañcālas
पाञ्चालराजस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाञ्चालराज
FormMasculine, Genitive, Singular
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
समरदुर्मदःfierce/proud in battle
समरदुर्मदः:
Karta
TypeAdjective
Rootसमरदुर्मद
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्that/then (that point)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अनन्तरम्immediately after
अनन्तरम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअनन्तर
FormAvyaya
समरभूमिम्battlefield
समरभूमिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसमरभूमि
FormFeminine, Accusative, Singular
उन्मत्तःmaddened/frenzied
उन्मत्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootउन्मत्त
FormMasculine, Nominative, Singular
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Karana
TypeVerb
Rootभू
FormAbsolutive (क्त्वा)
धृष्टद्युम्नःDhṛṣṭadyumna
धृष्टद्युम्नः:
Karta
TypeNoun
Rootधृष्टद्युम्न
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
FormAvyaya
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
वसुदानःVasudāna
वसुदानः:
Karta
TypeNoun
Rootवसुदान
FormMasculine, Nominative, Singular
पाण्डवसेनाम्the Pāṇḍava army
पाण्डवसेनाम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डवसेना
FormFeminine, Accusative, Singular
आहूयhaving called/summoned
आहूय:
Karana
TypeVerb
Rootआह्वा
FormAbsolutive (ल्यप्)
ऊचतुःthe two said
ऊचतुः:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd person, Dual
योद्धारःO warriors
योद्धारः:
Sampradana
TypeNoun
Rootयोद्धृ
FormMasculine, Vocative, Plural
आयातcome
आयात:
TypeVerb
Rootया
FormImperative, 2nd person, Plural
धावतrun/rush
धावत:
TypeVerb
Rootधाव्
FormImperative, 2nd person, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
FormAvyaya
शीघ्रतयाwith speed/quickly
शीघ्रतया:
Karana
TypeNoun
Rootशीघ्रता
FormFeminine, Instrumental, Singular
प्रहरतstrike/attack
प्रहरत:
TypeVerb
Rootप्र-हृ
FormImperative, 2nd person, Plural
येनby which/so that
येन:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Instrumental, Singular
रणदुर्मदःfierce in battle
रणदुर्मदः:
Karta
TypeAdjective
Rootरणदुर्मद
FormMasculine, Nominative, Singular
सात्यकिःSātyaki
सात्यकिः:
Karta
TypeNoun
Rootसात्यकि
FormMasculine, Nominative, Singular
सुखपूर्वकम्comfortably/with ease
सुखपूर्वकम्:
TypeIndeclinable
Rootसुखपूर्वक
FormAvyaya
अग्रेin front/forward
अग्रे:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअग्र
FormAvyaya (locative used adverbially)
गच्छेत्may go/proceed
गच्छेत्:
TypeVerb
Rootगम्
FormOptative, 3rd person, Singular
यतःbecause/since
यतः:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootयतः
FormAvyaya
बहवःmany
बहवः:
Karta
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine, Nominative, Plural
कौरवाःKauravas
कौरवाः:
Karta
TypeNoun
Rootकौरव
FormMasculine, Nominative, Plural
महारथाःgreat chariot-warriors
महारथाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Plural
एनम्him
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
पराजेतुम्to defeat
पराजेतुम्:
Karma
TypeVerb
Rootपराजि
FormInfinitive (तुमुन्)
प्रयतिष्यन्तेwill strive/attempt
प्रयतिष्यन्ते:
TypeVerb
Rootप्र-यत्
FormFuture, 3rd person, Plural (Ātmanepada)

संजय उवाच

S
Sañjaya
P
Pāñcāla
D
Drupada (implied as Pāñcālarāja)
D
Dhṛṣṭadyumna
V
Vasudāna
P
Pāṇḍava army
S
Sātyaki (Yuyudhāna)
K
Kauravas
M
Mahārathas
B
Battlefield (samarabhūmi)