Shloka 14
भीमकर्णसमागमः | Bhīma–Karṇa Encounter
Devanagari script
निकृत्या राज्यहरणं वनवासं च पाण्डव । परिक््लेशं च कृष्णाया हृदि कृत्वा पराक्रमम्,पाण्डुनन्दन! दुर्योधनने छलसे तुमलोगोंका राज्य छीन लिया है, तुम्हें जो वनवासका कष्ट भोगना पड़ा है तथा द्रौपदीको जो दुःख और अपमान उठाना पड़ा है--इन सब बातोंको मन-ही-मन याद करके पराक्रम करो
Transliteration
nikṛtyā rājyaharaṇaṁ vanavāsaṁ ca pāṇḍava | parikleśaṁ ca kṛṣṇāyā hṛdi kṛtvā parākramam, pāṇḍunandana ||
Translation
Vāyu said: “O Pāṇḍava, O son of Pāṇḍu—having been robbed of your kingdom by deceit, and having endured exile in the forest, and remembering in your heart the suffering and humiliation borne by Kṛṣṇā (Draupadī), rouse your valor and act with heroic resolve.”
Word by Word
निकृत्याby deceit, through treachery
निकृत्या:
Karana
TypeNoun
Rootनिकृत्या (स्त्री. प्रातिपदिकम्)
FormFeminine, Instrumental, Singular
राज्यहरणम्the taking away of the kingdom
राज्यहरणम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्यहरण (नपुं. प्रातिपदिकम्)
FormNeuter, Accusative, Singular
वनवासम्exile in the forest
वनवासम्:
Karma
TypeNoun
Rootवनवास (पुं. प्रातिपदिकम्)
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पाण्डवO Pāṇḍava
पाण्डव:
TypeNoun
Rootपाण्डव (पुं. प्रातिपदिकम्)
FormMasculine, Vocative, Singular
परिक्लेशम्affliction, suffering
परिक्लेशम्:
Karma
TypeNoun
Rootपरिक्लेश (पुं. प्रातिपदिकम्)
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
कृष्णायाःof Kṛṣṇā (Draupadī)
कृष्णायाः:
TypeNoun
Rootकृष्णा (स्त्री. प्रातिपदिकम्)
FormFeminine, Genitive, Singular
हृदिin (your) heart
हृदि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहृद् (नपुं. प्रातिपदिकम्)
FormNeuter, Locative, Singular
कृत्वाhaving made, having placed (in mind)
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
पराक्रमम्valor, heroic effort
पराक्रमम्:
Karma
TypeNoun
Rootपराक्रम (पुं. प्रातिपदिकम्)
FormMasculine, Accusative, Singular
पाण्डुनन्दनO son of Pāṇḍu
पाण्डुनन्दन:
TypeNoun
Rootपाण्डुनन्दन (पुं. प्रातिपदिकम्)
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
V
VāyudevaP
Pāṇḍava (son of Pāṇḍu)P
PāṇḍuK
Kṛṣṇā (Draupadī)K
Kingdom (rājya)F
Forest-exile (vanavāsa)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes