Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

अध्याय ८८ — घटोत्कच-दुर्योधनयुद्धवर्णनम्

Ghaṭotkaca–Duryodhana Engagement

उक्त्वा तथा त्वं पितुरग्रतो मा- महं हनिष्यामि महाव्रतं तम्‌ । भीष्मं शरौघैर्विमलार्कवर्ण: सत्यं वदामीति कृता प्रतिज्ञा,“वीर! तुमने अपने पिताके सामने प्रतिज्ञापूर्वक मुझसे यह कहा था कि “मैं महान्‌ व्रतधारी भीष्मको निर्मल सूर्यके समान तेजस्वी बाणसमूहोंद्वारा अवश्य मार डालूँगा, यह बात मैं सत्य कहता हूँ।' ऐसी प्रतिज्ञा तुमने की थी; परंतु तुम इस प्रतिज्ञाको सफल नहीं करते हो। कारण कि युद्धमें देवव्रत भीष्मका वध नहीं कर रहे हो। झूठी प्रतिज्ञा करनेवाला न बनो। अपने धर्म, कुल और यशकी रक्षा करो

uktvā tathā tvaṁ pitur agrato mā—

ahaṁ haniṣyāmi mahāvrataṁ tam |

bhīṣmaṁ śaraughair vimalārkavarṇaḥ

satyaṁ vadāmīti kṛtā pratijñā ||

Sañjaya said: “Having spoken thus before your father—‘I will surely slay that great vow-keeper Bhīṣma with volleys of arrows, radiant like the spotless sun; I speak the truth’—you had made this vow. Yet you are not bringing that pledge to fulfillment, for in battle you are not killing Devavrata Bhīṣma. Do not become one who makes a false vow; protect your dharma, your lineage, and your fame.”

उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), कर्तरि
तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, प्रथमा, एकवचन
पितुःof (your) father
पितुः:
TypeNoun
Rootपितृ
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अग्रतःin front (of), before
अग्रतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः
माnot (prohibitive)
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा
Formनिषेध (prohibitive particle)
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, प्रथमा, एकवचन
हनिष्यामिI will kill
हनिष्यामि:
TypeVerb
Rootहन्
Formलृट् (भविष्यत्), उत्तम, एकवचन, परस्मैपद
महाव्रतम्great-vowed (one)
महाव्रतम्:
TypeAdjective
Rootमहाव्रत
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भीष्मम्Bhishma
भीष्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीष्म
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शरौघैःwith a mass/stream of arrows
शरौघैः:
Karana
TypeNoun
Rootशरौघ
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
विमलार्कवर्णःhaving the color/lustre of the spotless sun
विमलार्कवर्णः:
Karta
TypeAdjective
Rootविमलार्कवर्ण
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसत्य
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वदामिI speak/say
वदामि:
TypeVerb
Rootवद्
Formलट् (वर्तमान), उत्तम, एकवचन, परस्मैपद
इतिthus, saying
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
Formउद्धरण-समाप्ति (quotative)
कृताmade, done
कृता:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रतिज्ञाa vow, a promise
प्रतिज्ञा:
Karta
TypeNoun
Rootप्रतिज्ञा
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīṣma
D
Devavrata (Bhīṣma)
F
father (pituḥ)
A
arrows (śara)