Shloka 3
Parīkṣit-janma-saṃkaṭa and Kuntī’s petition to Vāsudeva (परिक्षिज्जन्मसंकटं कुन्त्याः प्रार्थना च)
Devanagari script
आज्येन तर्पयित्वाग्निं विधिवत् संस्कृतेन च । मन्त्रसिद्धं चरुं कृत्वा पुरोधा: स ययौ तदा,तत्पश्चात् उनके पुरोहितने विधिपूर्वक संस्कार किये हुए घृतके द्वारा अग्निदेवको तृप्त करके मन्त्रसिद्ध चरु तैयार किया और भेंट अर्पित करनेके लिये वे देवताके समीप गये
Word by Word
आज्येनwith ghee
आज्येन:
Karana
TypeNoun
Rootआज्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
तर्पयित्वाhaving satisfied
तर्पयित्वा:
TypeVerb
Rootतृप्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite
अग्निम्Agni (the fire)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Accusative, Singular
विधिवत्according to rule; duly
विधिवत्:
TypeIndeclinable
Rootविधिवत्
संस्कृतेनwith (that which is) properly prepared/consecrated
संस्कृतेन:
Karana
TypeAdjective
Rootसंस्कृत
FormNeuter, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मन्त्रसिद्धम्made efficacious by mantras; mantra-consecrated
मन्त्रसिद्धम्:
TypeAdjective
Rootमन्त्रसिद्ध
FormMasculine, Accusative, Singular
चरुम्charu (sacrificial porridge/oblation)
चरुम्:
Karma
TypeNoun
Rootचरु
FormMasculine, Accusative, Singular
कृत्वाhaving made/prepared
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite
पुरोधाःthe priest (purohita)
पुरोधाः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरोधस्
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
ययौwent
ययौ:
TypeVerb
Rootया
Formलिट् (perfect), Parasmaipada, Third, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes