अध्याय ५७ — राजोपरिचरवसोः धर्मोपदेशः, सत्यवत्याः उत्पत्तिः, व्यासजन्म च
Adhyāya 57: Indra’s Counsel to King Vasu; Origin of Satyavatī; Birth of Vyāsa
आस्तीकने तक्षकको अग्निकुण्डमें गिरनेसे रोक दिया तक्षकस्य कुले जातानू् प्रवक्ष्यामि निबोध तान् | पुच्छाण्डको मण्डलक: पिण्डसेक्ता रभेणक:,अब तक्षकके कुलमें उत्पन्न नागोंका वर्णन करूँगा, उनके नाम सुनो--पुच्छाण्डक, मण्डलक, पिण्डसेक्ता, रभेणक, उच्छिख, शरभ, भंग, बिल्वतेजा, विरोहण, शिली, शलकर, मूक, सुकुमार, प्रवेपन, मुदूगर, शिशुरोमा, सुरोमा और महाहनु--ये तक्षकके वंशज नाग थे, जो सर्पसत्रकी आगमें समा गये
śaunaka uvāca | āstīkena takṣakaḥ agnikuṇḍe patanāt rokitah | takṣakasya kule jātān nāgān pravakṣyāmi nibodha tān | pucchāṇḍakaḥ maṇḍalakaḥ piṇḍasektā rabheṇakaḥ | ucchikhaḥ śarabhah bhaṅgaḥ bilvatejā virohaṇaḥ | śilī śalakaḥ mūkaḥ sukumāraḥ pravepanaḥ mudūgaraḥ | śiśuromā suromā ca mahāhanuś ca te takṣakavaṃśajāḥ | ye sarpasatrāgnau samāgatāḥ ||
Śaunaka said: “Takṣaka was prevented by Āstīka from falling into the sacrificial fire. Now I shall recount the serpents born in Takṣaka’s lineage—listen to their names: Pucchāṇḍaka, Maṇḍalaka, Piṇḍasektā, Rabheṇaka, Ucchikha, Śarabhā, Bhaṅga, Bilvatejā, Virohaṇa, Śilī, Śalaka, Mūka, Sukumāra, Pravepana, Mudūgara, Śiśuromā, Suromā, and Mahāhanu. These were descendants of Takṣaka who were consumed in the fire of the serpent-sacrifice.”
शौनक उवाच