Shloka 8
सर्पसत्रे ऋत्विजः सदस्याश्च — Officiants and Assembly at Janamejaya’s Serpent-Sacrifice
Devanagari script
आचक्ष्व भदरे भर्तु: स्वं सर्वमेव विचेष्टितम् । उद्धरस्व च शल्यं मे घोरं हृदि चिरस्थितम्,अतः भठद्रे! तुम अपने पतिकी सारी चेष्टा बताओ और मेरे हृदयमें दीर्घकालसे जो भयंकर काँटा चुभा हुआ है, उसे निकाल दो
Transliteration
ācakṣva bhadre bhartuḥ svaṃ sarvam eva viceṣṭitam | uddharasva ca śalyaṃ me ghoraṃ hṛdi cirasthitam ||
Translation
Takṣaka said: “O noble lady, tell me in full everything your husband has been doing. And draw out from my heart the dreadful barb that has long been lodged there.”
Word by Word
आचक्ष्वtell, relate
आचक्ष्व:
Karma
TypeVerb
Rootआ-चक्ष्
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, मध्यम, एकवचन
भद्रेO noble lady
भद्रे:
TypeNoun
Rootभद्र
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
भर्तुःof (your) husband
भर्तुः:
TypeNoun
Rootभर्तृ
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
स्वम्his own
स्वम्:
TypeAdjective
Rootस्व
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सर्वम्all
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
विचेष्टितम्conduct, actions, doings
विचेष्टितम्:
Karma
TypeNoun
Rootवि-चेष्टित
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन, क्त (past passive participle) used substantively
उद्धरस्वpull out, remove
उद्धरस्व:
Karma
TypeVerb
Rootउद्-हृ
Formलोट् (imperative), आत्मनेपद, मध्यम, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
शल्यम्thorn, dart; painful splinter
शल्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootशल्य
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मेmy, of me
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formषष्ठी, एकवचन
घोरम्terrible, dreadful
घोरम्:
TypeAdjective
Rootघोर
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
हृदिin (the) heart
हृदि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहृद्
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
चिरस्थितम्long-standing, long lodged
चिरस्थितम्:
TypeAdjective
Rootचिर-स्थित
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन, क्त (past passive participle) of √स्था with उपसर्ग
Speaker
तक्षक उवाच
Characters & Entities
T
TakṣakaB
bhadre (addressed woman)B
bhartṛ (the husband)Ś
śalya (thorn/barb)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes