Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Āstīka-janma: Vāsuki’s Consolation and the Birth/Naming of Āstīka (अस्तीकोत्पत्तिः)

ततस्तु राजानममित्रतापनं समीक्ष्य ते तस्य नृपस्य मन्त्रिण: । सुवर्णवर्माणमुपेत्य काशिपं वपुष्टमार्थ वरयाम्प्रचक्रमु:,राजमन्त्रियोंने देखा, राजा जनमेजय शत्रुओंको दबानेमें समर्थ हो गये हैं, तब उन्होंने काशिराज सुवर्णवर्माके पास जाकर उनकी पुत्री वपुष्टमाके लिये याचना की

tatastu rājānam amitrātapanaṁ samīkṣya te tasya nṛpasya mantriṇaḥ | suvarṇavarmāṇam upetya kāśipaṁ vapuṣṭamā-artham varayām pracakramuḥ ||

Then, observing that King Janamejaya had become a formidable subduer of enemies, his ministers approached Suvarṇavarman, the king of Kāśī, and began to seek (in marriage) his daughter Vapuṣṭamā for their king. The episode highlights how royal policy and alliance-building through marriage are pursued once a ruler’s power and security are judged sufficient, raising ethical questions about the instrumental use of marriage for statecraft.

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
FormAvyaya
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
FormAvyaya
राजानम्the king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
अमित्रतापनम्scorcher of enemies
अमित्रतापनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअमित्रतापन
FormMasculine, Accusative, Singular
समीक्ष्यhaving observed
समीक्ष्य:
TypeVerb
Rootसम्-ईक्ष्
FormAbsolutive (Gerund), having seen/observed
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
तस्यof him/of that
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Genitive, Singular
नृपस्यof the king
नृपस्य:
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Genitive, Singular
मन्त्रिणःministers/counsellors
मन्त्रिणः:
Karta
TypeNoun
Rootमन्त्रिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
सुवर्णवर्माणम्Suvarṇavarman (name)
सुवर्णवर्माणम्:
Karma
TypeProperNoun
Rootसुवर्णवर्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
उपेत्यhaving approached
उपेत्य:
TypeVerb
Rootउप-इ
FormAbsolutive (Gerund), having approached
काशिपम्the king of Kāśi
काशिपम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाशिप
FormMasculine, Accusative, Singular
वपुष्टमाम्Vapuṣṭamā (name)
वपुष्टमाम्:
Karma
TypeProperNoun
Rootवपुष्टमा
FormFeminine, Accusative, Singular
अर्थेfor the purpose/for the sake
अर्थे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Locative, Singular
वरयाम्as a bride (in marriage)
वरयाम्:
Karma
TypeNoun
Rootवरया
FormFeminine, Accusative, Singular
प्रचक्रमुःthey set about / they proceeded
प्रचक्रमुः:
TypeVerb
Rootप्र-क्रम्
FormPerfect (Liṭ), 3rd person, Plural

तक्षक उवाच

T
Takṣaka
J
Janamejaya
S
Suvarṇavarman
V
Vapuṣṭamā
K
Kāśī

Educational Q&A

The verse underscores a principle of rājadharma: ministers assess the king’s strength and stability before pursuing major alliances. It also invites ethical reflection on how marriage can be treated as a tool of diplomacy and consolidation of power.

Janamejaya’s ministers, seeing him established as a powerful ruler, go to Suvarṇavarman of Kāśī to request his daughter Vapuṣṭamā in marriage for their king, initiating a formal proposal.