Shloka 17
आदि पर्व — खाण्डवदाह प्रसङ्गः: पावकस्य याचनं तथा इन्द्रवर्षनिवारणोपायः
Adi Parva — Khāṇḍava episode: Agni’s request and the means to resist Indra’s rain
Devanagari script
ताभि: सार्थ प्रयातास्मि लोकपालनिवेशनम् । ततः पश्यामहे सर्वा ब्राह्मणं संशितव्रतम्,उन सबके साथ एक दिन मैं लोकपाल कुबेरके घरपर जा रही थी। मार्गमें हम सबने उत्तम व्रतका पालन करनेवाले एक ब्राह्मणको देखा
Transliteration
tābhiḥ sārthaṃ prayātāsmi lokapāla-niveśanam | tataḥ paśyāmahe sarvā brāhmaṇaṃ saṃśita-vratam ||
Translation
Vaiśampāyana said: “Together with those women I set out for the residence of the Lokapāla (the guardian of the world). Then, on the way, we all saw a brāhmaṇa who was steadfast in well-disciplined vows.”
Word by Word
ताभिःwith those (women/ones)
ताभिः:
Karana
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्री, तृतीया, बहुवचन
सार्थम्together, along with
सार्थम्:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसार्थम् (अव्यय)
प्रयाताhaving gone / having set out
प्रयाता:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु) → प्रयात (क्त-प्रत्यय)
Formस्त्री, प्रथमा, एकवचन
अस्मिI am
अस्मि:
Karta
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तम, एकवचन
लोकपालनिवेशनम्the dwelling/abode of the Lokapāla
लोकपालनिवेशनम्:
Karma
TypeNoun
Rootलोकपाल-निवेशन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
पश्यामहेwe see
पश्यामहे:
Karta
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तम, बहुवचन
सर्वाःall (of us)
सर्वाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्री, प्रथमा, बहुवचन
ब्राह्मणम्a Brahmin
ब्राह्मणम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
संशितव्रतम्one whose vow is well-observed/strict
संशितव्रतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसंशित-व्रत (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaL
Lokapāla (guardian deity)K
Kubera (implied by Lokapāla-niveśana in this context)B
Brāhmaṇa (unnamed)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes