HomeMahabharataAdi ParvaAdhyaya 1Shloka 187
Previous Verse
Next Verse

Shloka 187

अनुक्रमणिकाध्यायः (Anukramaṇikā Adhyāya) — Invocation, Narrator Frame, and Textual Scope

यदा वायुश्नन्द्रसूर्यों च युक्तौ कौन्तेयानामनुलोमा जयाय । नित्यं चास्माउश्वापदा भीषयन्ति तदा नाशंसे विजयाय संजय,जब वायु अनुकूल बहकर और चन्द्रमा-सूर्य लाभस्थानमें संयुक्त होकर पाण्डवोंकी विजयकी सूचना दे रहे हैं और कुत्ते आदि भयंकर प्राणी प्रतिदिन हमलोगोंको डरा रहे हैं। संजय! तब मैंने विजयके सम्बन्धमें अपनी आशा छोड़ दी

yadā vāyuś candrasūryau ca yuktau kaunteyānām anulomā jayāya | nityaṃ cāsmān śvāpadā bhīṣayanti tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya ||

When the wind blows in our favor and the Moon and Sun appear conjoined in auspicious positions—seeming to announce victory for the sons of Kuntī—yet, at the same time, terrifying beasts such as dogs continually frighten us, then, Saṃjaya, I no longer hold any hope for victory. The omens are mixed, and fear outweighs confidence.

यदाwhen
यदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयदा
वायुwind
वायु:
Karta
TypeNoun
Rootवायु
FormMasculine, Nominative, Singular
चन्द्रmoon
चन्द्र:
Karta
TypeNoun
Rootचन्द्र
FormMasculine, Nominative, Singular
सूर्यःsun
सूर्यः:
Karta
TypeNoun
Rootसूर्य
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
युक्तौjoined/combined
युक्तौ:
Karta
TypeAdjective
Rootयुक्त
FormMasculine, Nominative, Dual
कौन्तेयानाम्of the sons of Kunti (Pandavas)
कौन्तेयानाम्:
TypeNoun
Rootकौन्तेय
FormMasculine, Genitive, Plural
अनुलोमाःfavorable/with the grain
अनुलोमाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनुलोम
FormMasculine, Nominative, Plural
जयायfor victory
जयाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootजय
FormMasculine, Dative, Singular
नित्यम्always/daily
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
and
:
TypeIndeclinable
Root
अस्मान्us
अस्मान्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Plural
श्वापदाःwild beasts (e.g., dogs/jackals)
श्वापदाः:
Karta
TypeNoun
Rootश्वापद
FormMasculine, Nominative, Plural
भीषयन्तिfrighten/terrify
भीषयन्ति:
TypeVerb
Rootभीष्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
not
:
TypeIndeclinable
Root
आशंसेI hope/expect
आशंसे:
TypeVerb
Rootआ-शंस्
FormPresent, First, Singular, Atmanepada
विजयायfor victory
विजयाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootविजय
FormMasculine, Dative, Singular
संजयO Sanjaya
संजय:
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Vocative, Singular
S
Saṃjaya
K
Kaunteyāḥ (Pāṇḍavas)
V
Vāyu (wind)
C
Candra (Moon)
S
Sūrya (Sun)
Ś
Śvāpadāḥ (dogs/jackals/ominous beasts)