Shloka 13
अनुक्रमणिकाध्यायः (Anukramaṇikā Adhyāya) — Invocation, Narrator Frame, and Textual Scope
Devanagari script
गतवानस्मि त॑ देशं युद्ध यत्राभवत् पुरा । कुरूणां पाण्डवानां च सर्वेषां च महीक्षिताम्,मैं बहुत-से तीर्थों एवं धामोंकी यात्रा करता हुआ ब्राह्मणोंके द्वारा सेवित उस परम पुण्यमय समन्तपंचक क्षेत्र कुरुक्षेत्र देशमें गया, जहाँ पहले कौरव-पाण्डव एवं अन्य सब राजाओंका युद्ध हुआ था
Word by Word
गतवान्having gone
गतवान्:
Karta
TypeVerb
Rootगम् (धातु); गतवत् (कृत्-प्रत्ययान्त प्रातिपदिक)
Formक्तवतुँ (past active participle), Masculine, Nominative, Singular
अस्मिI am (auxiliary with participle: 'I have')
अस्मि:
Karta
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
FormPresent (Lat), 1st, Singular
तंthat
तं:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Accusative, Singular
देशंregion, country
देशं:
Karma
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
युद्धंbattle, war
युद्धं:
Karta
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
अभवत्was, happened
अभवत्:
Karta
TypeVerb
Rootभू (धातु)
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular
पुराformerly, earlier
पुरा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
कुरूणाम्of the Kurus
कुरूणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुरु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
पाण्डवानाम्of the Pandavas
पाण्डवानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाण्डव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
महीक्षिताम्of the kings (earth-rulers)
महीक्षिताम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहीक्षित् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes