Mantra 8
Sukta 7
Sanskrit (Devanagari)
अवकोल्बा उदकात्मान ओषधयः । व्यृऽषन्तु दुरितं तीक्ष्णशृङ्ग्यः
IAST Transliteration
avakólbā udakā́tmāna óṣadhayaḥ | vy-ṛ́ṣantu duritáṃ tīkṣṇaśṛ́ṅgyaḥ
English Translation (Griffith/Whitney)
The Avakolbā herbs, water-essenced—sharp-horned—let them sweep away distress.
Word by Word
अवकोल्बाःअवकोल्बा-नामक (औषधि/लता) जड़ी-बूटियाँ
अवकोल्बाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअवकोल्ब (प्रातिपदिक)
उदकात्मानःजिनका स्वभाव/आत्मा जल है; जलमय
उदकात्मानः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootउदक-आत्मन् (समास-प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्राय)
ओषधयःऔषधियाँ, जड़ी-बूटियाँ
ओषधयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
विअलग-अलग, विशेषरूपेण (intensively/apart)
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
ऋषन्तु(वे) दूर करें/हटा दें/झाड़ दें
ऋषन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootऋष् (धातु; हिंसागत्योः/क्षरणे—वेदिक प्रयोगे ‘दूरं नयन्तु/क्षिपन्तु’ अर्थे)
दुरितम्दुष्कृत/पाप/दुःख, अनिष्ट
दुरितम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदुरित (प्रातिपदिक)
तीक्ष्णशृङ्ग्यःतीखे/नुकीले शृंग वाली (औषधियाँ)
तीक्ष्णशृङ्ग्यः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively) / Noun-epithet
Rootतीक्ष्ण-शृङ्गिन् (समास-प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (requires hymn-anukramaṇī confirmation).
Devata: Oṣadhayaḥ (purificatory herbs).
Chandas: Short anuṣṭubh fragment / irregular (edition-dependent).
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From threat to decisive clearing and regained control.","listener_experience":"Feels brisk empowerment—something is actively being removed.","intensity":6}