Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 19

Sukta 5

ऐन्द्राग्नं वर्म बहुलं यदुग्रं विश्वे देवा नाति विध्यन्ति सर्वे । तन्मे तन्वं त्रायतां सर्वतो बृहदायुष्मां जरदष्टिर्यथासानि

aíndrāgnáṃ várma bahuláṃ yád ugráṃ víśve devā́ ná̄́ti vidhyánti sárve | tán me tanvàṃ trāyatāṃ sárvato bṛhád ā́yuṣmāṃ jaradáṣṭir yáthā ásāni

The Indra-and-Agni armor—thick-set, fierce—which all the Gods together cannot pierce through: let that protect my body from every side, that I may be broad in life, life-possessed, a beholder of old age, even so may I be.

ऐन्द्राग्नम्belonging to Indra-and-Agni
ऐन्द्राग्नम्:
कर्म (वर्म इति विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootऐन्द्राग्न (प्रातिपदिक; इन्द्र+अग्नि-समास)
वर्मarmor; protective covering
वर्म:
कर्म
TypeNoun
Rootवर्मन् (प्रातिपदिक)
बहुलम्abundant; thick; extensive
बहुलम्:
कर्म (वर्म इति विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootबहुल (प्रातिपदिक)
यत्which
यत्:
कर्म (वर्म इति अन्वयः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उग्रम्fierce; powerful
उग्रम्:
कर्म (वर्म इति विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
विश्वेall
विश्वे:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
अतिover; beyond
अति:
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
विध्यन्तिpierce
विध्यन्ति:
क्रिया (कर्तृ=देवाः)
TypeVerb
Rootव्यध् (धातु; विध्/व्यध् ‘to pierce’)
सर्वेall
सर्वे:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्म (त्रायताम् इति)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मेfor me / of me
मे:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (मम/मह्यम्—प्रयोगानुसारम्)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तन्वम्body; person
तन्वम्:
कर्म (त्रायताम् इति)
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक; ‘body’)
त्रायताम्may it protect
त्रायताम्:
क्रिया (कर्तृ=तत् वर्म)
TypeVerb
Rootत्रा (धातु ‘to protect’)
सर्वतःfrom all sides
सर्वतः:
अधिकरण (परिसर/दिशा)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय; सर्व+तस्)
बृहत्great; vast
बृहत्:
कर्म (तत् इति अन्वयः)
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
आयुष्मान्long-lived; possessing life
आयुष्मान्:
कर्तृ (यथासानि इति)
TypeAdjective
Rootआयुष्मन्त् (प्रातिपदिक)
जरदष्टिःone who has an old-age staff; very aged
जरदष्टिः:
कर्तृ (आयुष्मान् इत्यस्य विशेषण/समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootजरदष्टि (प्रातिपदिक; जरत्+अष्टि ‘old-age staff’)
यथाso that; as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
असानिmay I be
असानि:
क्रिया (कर्तृ=अहं)
TypeVerb
Rootअस् (धातु ‘to be’)

Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī-dependent)

Devata: Indrāgnī as protective power; Varman as operative focus

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī-like length (longer pādas than anuṣṭubh; confirm metrically by syllable count in the Saunaka text)

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From fierce invulnerability to calm assurance of long life.","listener_experience":"A sense of armored steadiness and confidence; fear diminishes as the perimeter feels sealed.","intensity":7}