Mantra 12

Sukta 5

Sanskrit (Devanagari)

स इद् व्याघ्रो भवत्यथो सिंहो अथो वृषा । अथो सपत्नकर्शनो यो बिभर्तीमं मणिम्

IAST Transliteration

sá íd vyāghró bhávati átho siṁhó átho vṛ́ṣā | átho sapatná-karśano yó bíbharṭīmáṁ maṇím ||

English Translation (Griffith/Whitney)

He verily becometh a tiger, and also a lion, and also a bull; yea, a dragger-down of rivals is he who beareth this amulet.

Word by Word

• सः: he/that (one)
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इत्: indeed/just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात) < इति-सम्बद्धः वैदिक-रूपः

• व्याघ्रः: tiger
• व्याघ्रः: कर्तृ (भवति-क्रियायाः कर्तृ/विधेय-नाम)
• Type: Noun
• Root: व्याघ्र (प्रातिपदिक)

• भवति: becomes/is
• भवति: —
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• अथो: and also/then too
• अथो: —
• Type: Indeclinable
• Root: अथो (अथ + उ) निपात

• सिंहः: lion
• सिंहः: कर्तृ (भवति-क्रियायाः विधेय-नाम)
• Type: Noun
• Root: सिंह (प्रातिपदिक)

• अथो: and also
• अथो: —
• Type: Indeclinable
• Root: अथो (निपात)

• वृषा: bull/virile one
• वृषा: कर्तृ (भवति-क्रियायाः विधेय-नाम)
• Type: Noun
• Root: वृषन्/वृष (प्रातिपदिक; ‘वृषा’ = नाम-रूपम्)

• अथो: and also
• अथो: —
• Type: Indeclinable
• Root: अथो (निपात)

• सपत्नकर्शनः: crusher of rivals
• सपत्नकर्शनः: कर्तृ (भवति-क्रियायाः विधेय-विशेषणम्)
• Type: Adjective (substantive use)
• Root: सपत्नकर्शन (प्रातिपदिक; सपत्न + कर्शन ‘शत्रु-क्षयकर’)

• यः: who (he who)
• यः: कर्तृ (बिभर्ति-क्रियायाः)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• बिभर्ति: bears/carries
• बिभर्ति: —
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु)

• इमम्: this
• इमम्: कर्म (बिभर्ति-क्रियायाः)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मणिम्: amulet/jewel
• मणिम्: कर्म (बिभर्ति-क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: मणि (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Kāśyapa (traditional association for portions of AV 8.5; hymn is maṇi-focused and linked to Kāśyapa-line authority)

Devata: Maṇi (personified amulet) / Indraic protective power (implicit)

Chandas: Anuṣṭubh (predominant in this section)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From empowerment to aggressive rival-subduing certainty.","listener_experience":"A surge of courage and assertive protection; feeling ‘armored’.","intensity":7}