Previous Mantra

Mantra 6

Sukta 81

यं देवा अंशुमाप्याययन्ति यमक्षितमक्षिता भक्षयन्ति । तेनास्मानिन्द्रो वरुणो बृहस्पतिरा प्याययन्तु भुवनस्य गोपाः

yáṃ devā́ aṃśúmān āpyā́yayanti yám ákṣitam ákṣitā́ bhákṣayanti | ténāsmā́n índro váruṇo bṛ́haspátir ā́ pyā́yayantu bhúvanasya gopā́ḥ ||

Whom the Gods, the radiant one, make to wax, whom the undiminished, as undiminished, do partake—therewith may Indra, Varuṇa, and Bṛhaspati, the guardians of the world, cause us to prosper hitherward.

यम्whom/which
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अंशुमान्radiant, ray-bearing
अंशुमान्:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण) / समानााधिकरण
TypeAdjective
Rootअंशुमत् (प्रातिपदिक)
अप्याययन्तिthey cause to swell/nourish, they invigorate
अप्याययन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootअपि-√या (अप्याययति) / √या (धातु)
यम्whom/which
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अक्षितम्imperishable, undecaying
अक्षितम्:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootअ-क्षि (कृदन्त-प्रातिपदिक; √क्षि ‘क्षय/नाश’ + नञ्) अथवा ‘अक्षि’ (नेत्र) इति न; अत्र ‘अक्षय’ अर्थः
अक्षिताimperishable (fem. pl.), undecaying
अक्षिता:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootअ-क्षि (कृदन्त-प्रातिपदिक; √क्षि ‘क्षय’ + नञ्)
भक्षयन्तिthey eat/consume
भक्षयन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√भक्ष् (भक्षणे)
तेनby that, with that
तेन:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मान्us
अस्मान्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
towards, fully
:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
अप्याययन्तुmay they invigorate/nourish
अप्याययन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअपि-√या (अप्याययति) / √या
भुवनस्यof the world/creature-realm
भुवनस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
गोपाःguardians, protectors
गोपाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक)

Rishi: Atharvanic tradition (as per anukramaṇī for this hymn-group)

Devata: Indra, Varuṇa, Bṛhaspati (as bhūvanasya gopāḥ); with Soma/akṣita nourishment as underlying power

Chandas: Anuṣṭubh (probable)

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Awe at inexhaustible source → reassurance of guardianship → calm confidence in increase.","listener_experience":"Secure fullness, trust in continuity, relief from fear of depletion.","intensity":4}