Mantra 1

Sukta 30

Sanskrit (Devanagari)

अञ्जनम्। १ भृग्वङ्गिराः। द्यावापृथिवी, मित्रः, ब्रह्मणस्पतिः, सविता च । बृहती। स्वाक्तं मे द्यावापृथिवी स्वाक्तं मित्रो अकरयम्। स्वाक्तं मे ब्रह्मणस्पतिः स्वाक्तं सविता करत्

IAST Transliteration

añjanám | svā́ktaṁ me dyā́vā-pṛthivī́ svā́ktaṁ mitró akarayam | svā́ktaṁ me brahmaṇáspátiḥ svā́ktaṁ savitā́ karat

English Translation (Griffith/Whitney)

Collyrium: well-made for me have Heaven and Earth made it; well-made hath Mitra fashioned this. Well-made for me hath Brahmaṇaspati made it; well-made hath Savitar wrought it.

Word by Word

• स्वाक्तम्: well-prepared; well-effected
• स्वाक्तम्: कर्म (अकर्मक/कर्मवाच्य-भावे ‘made/has become well-prepared’)
• Type: Adjective
• Root: सु-आक्त (प्रातिपदिक; सु + आक्त ‘anointed/well-prepared’)

• मे: for me; of me
• मे: सम्प्रदान (हितार्थे ‘for me’) / सम्बन्ध (genitive ‘of me’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• द्यावापृथिवी: Heaven and Earth
• द्यावापृथिवी: कर्तृ
• Type: Noun (dual compound)
• Root: द्यावा-पृथिवी (द्वन्द्व-समास; द्यौ/द्यावा + पृथिवी)

• स्वाक्तम्: well-prepared; well-effected
• स्वाक्तम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सु-आक्त (प्रातिपदिक)

• मित्रः: Mitra (the deity Mitra)
• मित्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• अकरयम्: I caused (it) to be done; I had (it) effected
• अकरयम्: क्रिया (कर्तृ-क्रिया; ‘I caused [it] to be done’)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) — causative stem कारय-

• स्वाक्तम्: well-prepared; well-effected
• स्वाक्तम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सु-आक्त (प्रातिपदिक)

• मे: for me; of me
• मे: सम्प्रदान / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ब्रह्मणस्पतिः: Brahmaṇaspati
• ब्रह्मणस्पतिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मणस्-पति (तत्पुरुष; ‘lord of brahman/prayer’)

• स्वाक्तम्: well-prepared; well-effected
• स्वाक्तम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सु-आक्त (प्रातिपदिक)

• सविता: Savitar
• सविता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• करत्: made; did
• करत्: क्रिया (कर्तृ-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

Attribution

Rishi: Bhṛgvaṅgirasaḥ (as given in input).

Devata: Dyāvā-Pṛthivī, Mitra, Brahmaṇaspati, Savitar (as given in input).

Chandas: Bṛhatī (as given in input).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":null,"emotional_arc":"From concern about efficacy to calm assurance of ‘well-made’ protection.","listener_experience":"Reassurance, groundedness, trust in remedy and in one’s own perception.","intensity":3}