Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 109

संवसव इति वो नामधेयमुग्रंपश्या राष्ट्रभृतो ह्य१क्षाः । तेभ्यो व इन्दवो हविषा विधेम वयं स्याम पतयो रयीणाम्

saṁvásava íti vo nāmadhéyam ugráṁpaśyā rāṣṭrabhṛ́to hí akṣā́ḥ | tébhyo va indavo havíṣā vidhéma vayáṁ syā́ma pátayo rayīṇā́m ||

‘Samvasavas’—thus is your name, ye fierce-seeing dice, for ye are indeed upholders of the realm. To you, O bright drops, with oblation would we do worship: may we be lords of riches.

संवसवः(हे) संवसवः—सहवासी/समूह (नाम से संबोधित)
संवसवः:
Kartā
TypeNoun
Rootसंवस (प्रातिपदिक; ‘संवस’ = साथ रहने/सहवास से संबद्ध) अथवा ‘संवस’ (सम्+वस्) से व्युत्पन्न नाम
इति‘ऐसा’/‘इस प्रकार’
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
वःतुम्हारा/आपका
वः:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
नामधेयम्नाम/अभिधान
नामधेयम्:
Karma
TypeNoun
Rootनामधेय (प्रातिपदिक)
उग्रम्उग्र/प्रचण्ड
उग्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
पश्याःदेखो/निहारो
पश्याः:
TypeVerb
Rootपश् (दृश्) धातु
राष्ट्रभृतःराज्य को धारण/सम्भालने वाले
राष्ट्रभृतः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootराष्ट्र-भृत् (समास; ‘राष्ट्र’ + ‘भृत्’ = धारण करने वाला)
हिक्योंकि/निश्चय ही
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
अक्षाःपासे/अक्ष (dice)
अक्षाः:
Kartā
TypeNoun
Rootअक्ष (प्रातिपदिक; ‘पासा/जुआ की गोटी’)
तेभ्यःउनको/उनके लिए
तेभ्यः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootतद्
वःतुम्हारे
वः:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
इन्दवःसोम-बिन्दु/इन्दु (सोमरस)
इन्दवः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक; ‘सोम-बिन्दु/सोम’)
हविषाहवि/आहुति द्वारा
हविषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
विधेमहम अर्पित करें/विधिपूर्वक करें
विधेम:
TypeVerb
Rootधा (वि+धा) धातु
वयम्हम
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद्
स्यामहोएँ/हो सकें
स्याम:
TypeVerb
Rootअस् धातु
पतयःस्वामी/अधिपति
पतयः:
Kartā
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
रयीणाम्धनों/सम्पत्तियों का
रयीणाम्:
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक; ‘धन/सम्पत्ति’)

Rishi: Atharvanic/Angirasa attribution (traditional)

Devata: Akṣas (dice) as personified powers; oblation-drops (indavaḥ) as ritual medium

Chandas: Triṣṭubh-like (probable; verify by scansion)

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From bold proclamation of the dice’s sovereign identity to confident petition for riches.","listener_experience":"Regal steadiness; sense of negotiating with a powerful institution.","intensity":6}