Mantra 1

Sukta 92

Sanskrit (Devanagari)

सुत्रामा इन्द्रः। स सुत्रामा स्ववाँ इन्द्रो अस्मदाराच्चिद् द्वेषः सनुतर्युयोतु । तस्य वयं सुमतौ यज्ञियस्यापि भद्रे सौमनसे स्याम

IAST Transliteration

sutrā́mā índraḥ | sá sutrā́mā svávāṁ índro asmád ārā́c cid dvéṣaḥ sanútar yuyotu | tásya vayáṁ sumatáu yajñíyasyā́pi bhadré saumanasé syāma

English Translation (Griffith/Whitney)

Indra is the good Protector. That good Protector, strong Indra, may he keep hatred from us—even far away—yea, farther still. Under that worshipful one’s good favor may we also abide in auspicious, kindly-minded concord.

Word by Word

• सुत्रामा: having good protection
• सुत्रामा: Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: सु-त्रामन् (प्रातिपदिक) < त्रै/त्रा (धातु, ‘रक्षणे’)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: Kartā (इन्द्रस्य पुनरनुवादः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुत्रामा: well-protecting
• सुत्रामा: Kartā (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: सु-त्रामन् (प्रातिपदिक) < त्रै/त्रा (धातु, ‘रक्षणे’)

• स्ववान्: possessing strength/wealth (one’s own power)
• स्ववान्: Kartā (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: स्ववत् (प्रातिपदिक; ‘स्व’ + वत्)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• अस्मद्: from us
• अस्मद्: Apādāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आरात्: far away
• आरात्: Adhikaraṇa (दूरीभावे/देशे)
• Type: Indeclinable
• Root: आरात् (अव्यय)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय)

• द्वेषः: hatred; hostility
• द्वेषः: Kartā (यः योतयति—द्वेषः/द्वेषम् इति भावः; अर्थतः ‘द्वेषम्’)
• Type: Noun
• Root: द्वेषस् (प्रातिपदिक)

• सनुतरि: still farther away; beyond
• सनुतरि: Adhikaraṇa (दूरी/परतः)
• Type: Indeclinable
• Root: सनुतरि (अव्यय; ‘सनु’ + तरि)

• युयोतु: may he/it drive away; may he remove
• युयोतु: Kriyā (विधेय)
• Type: Verb
• Root: यु (धातु, ‘वियोगे/पृथक्करणे’)

• तस्य: of him (of that one)
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वयम्: we
• वयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुमतौ: in good thought/favor
• सुमतौ: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: सु-मति (प्रातिपदिक)

• यज्ञियस्य: of the worshipful (one)
• यज्ञियस्य: Sambandha
• Type: Adjective
• Root: यज्ञिय (प्रातिपदिक) < यज् (धातु, ‘देवपूजासंगतिकरणदानेषु’)

• अपि: also; indeed
• अपि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)

• भद्रे: in auspicious (state)
• भद्रे: Adhikaraṇa (अवस्थायाम्)
• Type: Adjective
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)

• सौमनसे: in good will; in kindly disposition
• सौमनसे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: सौमनस (प्रातिपदिक) < सु-मनस्

• स्याम: may we be
• स्याम: Kriyā (आशीर्वचनम्)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु, ‘भुवि/सत्तायाम्’)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (requires anukramaṇī for precision)

Devata: Indra (Sutrāmā)

Chandas: Anuṣṭubh-like

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From perceived threat (dveṣas) → confident protection (Indra) → settled concord (saumanasa).","listener_experience":"Grounding, safety, readiness to reconcile; a sense of being ‘held’ by protective order.","intensity":4}