Mantra 1
Sukta 64
Sanskrit (Devanagari)
सांमनस्यम्। सं जानीध्वं सं पृच्यध्वं सं वो मनांसि जानताम्। देवा भागं यथा पूर्वे संजानाना उपासते
IAST Transliteration
sáṃ jānīdhvaṃ sáṃ pṛ́cyadhvaṃ sáṃ vo mánāṃsi jānatām | devā́ bhāgáṃ yáthā pū́rve saṃjānānā́ upā́sate ||
English Translation (Griffith/Whitney)
Know ye together; together be ye mingled; let your minds be of one knowing. As the Gods of old, in concord, attend upon their portion, so (be ye).
Word by Word
सामनस्यम्harmony; unity of mind
सामनस्यम्:
कर्म (आह्वेय/विधेय-भावः: ‘सामनस्यं’—एकमनस्कता)
TypeNoun
Rootसामनस्य (प्रातिपदिक; सम्-मनस्-य प्रत्यय) अथवा सामनस्य- (भाववाचक)
सम्together; completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
जानीध्वम्know (together); come to mutual understanding
जानीध्वम्:
कर्तृ (यूयम्)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु) → जानि- (वेदिक रूप)
सम्together
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (अव्यय/उपसर्ग)
पृच्यध्वम्associate/consult together; join together
पृच्यध्वम्:
कर्तृ (यूयम्)
TypeVerb
Rootप्रच्/पृच् (धातु ‘सम्पर्के/संयोगे/संभाषणे’) → पृच्य- (वेदिक)
सम्together
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (अव्यय/उपसर्ग)
वःof you; your
वः:
सम्बन्ध (मनांसि—‘your minds’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
मनांसिminds
मनांसि:
कर्तृ (जानताम् इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
जानताम्let (them) know/agree
जानताम्:
कर्तृ (मनांसि)
TypeVerb (imperatival 3rd pl.)
Rootज्ञा (धातु) → जानत् (वर्तमान कृदन्त-प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ (उपासते)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
भागम्share; portion (of offering)
भागम्:
कर्म (उपासते—‘भागं’ उपासते)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
यथाas; just as
यथा:
—
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
पूर्वेthe former/ancient (ones)
पूर्वे:
कर्तृ (उपासते) / विशेषण (देवाः—‘the former gods’)
TypeAdjective (substantive)
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
संजानानाःbeing in concord; mutually agreeing
संजानानाः:
कर्तृ-विशेषण (देवाः/पूर्वे)
TypeParticiple
Rootसम् + ज्ञा (धातु) → संजानान (वर्तमान कृदन्त, आत्मनेपद)
उपासतेworship; attend upon
उपासते:
कर्तृ (देवाः/पूर्वे संजानानाः)
TypeVerb
Rootउप + आस् (धातु ‘सेवायाम्/उपासने’)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition
Devata: Saṃmanasya (Concord) / Devāḥ as exemplars
Chandas: Anuṣṭubh (probable; requires verification)
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":null,"emotional_arc":"From directive alignment to serene mutuality.","listener_experience":"Softening of defensiveness; sense of belonging and shared purpose.","intensity":4}